Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi fanidan uslubiy qo’llanma (ii-qism)
Ushbu o'quv qo'llanma jahon iqtisodiyoti va ijtimoiy geografiyasini o'rganuvchi talabalar uchun mo'ljallangan. Qo'llanmada jahon xo'jaligining tarkibiy qismlari, jumladan, qishloq xo'jaligi, yoqilg'i-energetika sanoati, metallurgiya, mashinasozlik, kimyo sanoati, o'rmon xo'jaligi, yengil va oziq-ovqat sanoatlari, shuningdek, jahon transporti va uning tarmoqlarining joylashuvi va rivojlanishi yoritilgan.
Asosiy mavzular
- Jahon qishloq xo'jaligi: Ushbu mavzu jahon qishloq xo'jaligining iqtisodiyotdagi o'rni, tarkibi (dehqonchilik va chorvachilik), ekinlar va chorva mollarining tarqalishi kabi masalalarni qamrab oladi. Chorvachilikning mintaqaviy xususiyatlari va dehqonchilikning mintaqaviy xususiyatlari o'rganiladi.
- Jahon sanoatining umumiy xususiyatlari: Sanoatning jahon xo'jaligidagi o'rni, asosiy tarmoqlari (yoqilg'i-energetika, metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, o'rmon, yengil va oziq-ovqat) va ularning joylashish qonuniyatlari tahlil qilinadi. Sanoat rivojlanishining umumiy xususiyatlari ko'rib chiqiladi.
- Jahon yoqilg'i-energetika sanoati: Jahon yoqilg'i-energetika sanoatining xususiyatlari, tarkibi, neft, gaz va ko'mir sanoatlari, shuningdek, elektr energetika sanoatining joylashuvi masalalari yoritiladi. Neft qazib chiqarish, qayta ishlash va eksport qilish, gaz qazib chiqarish va eksport qilish, ko'mir qazib chiqarish va elektr energiyasi ishlab chiqarish kabi jihatlar ko'rib chiqiladi.
- Jahon metallurgiya sanoati: Metallurgiya sanoatining xalq xo'jaligidagi ahamiyati, qora va rangli metallurgiya sanoatining tarkibi, xomashyo bazalari va joylashuvi masalalari o'rganiladi. Temir rudalari, marganets va xrom rudalari konlari, po'lat eritish, alyuminiy, mis va boshqa rangli metallarni eritish texnologiyalari tahlil qilinadi.
- Jahon mashinasozlik sanoati: Mashinasozlik sanoatining dunyo xo'jaligidagi o'rni, tarkibi va rivojlangan mintaqalarning o'ziga xos xususiyatlari ko'rib chiqiladi. Stanoksozlik, og'ir mashinasozlik, qishloq xo'jaligi mashinasozligi, transport va elektrotexnika mashinasozligi kabi tarmoqlar tahlil etiladi.
- Jahon kimyo sanoati: Kimyo sanoatining xalq xo'jaligidagi o'rni, tarkibi (tog'-kimyo, asosiy kimyo va polimerlar kimyosi), xomashyo manbalari va rivojlangan davlatlarning ixtisoslashuvi masalalari o'rganiladi. Mineral o'g'itlar, sintetik kauchuk, sintetik smola va plastmassa ishlab chiqarish jarayonlari ko'rib chiqiladi.
- Jahon yengil va oziq-ovqat sanoati: Jahon yengil va oziq-ovqat sanoatining tarmoqlari, joylashishiga ta'sir etuvchi omillar, o'rmon sanoati va oziq-ovqat sanoatining tarkibi va joylashuvi masalalari yoritiladi. To'qimachilik, tikuvchilik, poyafzal, qand-shakar, vino, tamaki va baliq sanoatlari kabi tarmoqlar tahlil etiladi.
- Jahon transporti geografiyasi: Jahon transport tarmog'ining iqtisodiyotida tutgan o'rni, transport turlari (temir yo'l, avtomobil, suv, havo, quvur) va ularning mintaqaviy xususiyatlari o'rganiladi. Quruqlik transporti, suv transporti va havo transporti mintaqaviy xususiyatlari batafsil yoritiladi.