O’zbek tili tarixi

Ushbu referat "O'zbek tili tarixi" fanidan tayyorlangan bo'lib, unda qadimgi turkiy til morfologiyasi, ot va sifat formalarining xususiyatlari ko'rib chiqilgan. Referatda dars rejasi, qadimgi turkiy tilning umummorfologik xususiyatlari, ot turkumiga oid xususiyatlar (ot yasovchi affikslar, ko'plikka xos xususiyatlar, egalik affikslariga oid xususiyatlar, kelishik xususiyatlari), sifat turkumiga xos xususiyatlar, otlarning yasalishi va sifatning yasalishi kabi mavzular yoritilgan.

Asosiy mavzular

• Qadimgi turkiy tilning umummorfologik xususiyatlari: Qadimgi turkiy til morfologik tip jihatidan agglyutinativ til bo'lganligi, so'z formalari so'zning negiziga maxsus qo'shimchalarni muayyan tartibda qo'shish yo'li bilan yasalishi, qadimgi turkiy tildagi morfemalar hozirgi o'zbek adabiy tili va singarmonizmni yo'qotgan shevalardan singarmonistik variantlarining borligi bilan farqlanishi ko'rib chiqilgan.
• Ot turkumiga oid xususiyatlar: Ot yasovchi affikslar, ko'plikka xos xususiyatlar, egalik affikslariga oid xususiyatlar va kelishik xususiyatlari batafsil tahlil qilingan. Qadimgi turkiy tilda 7 ta kelishik (bosh kelishik, qaratqich kelishigi, tushum kelishigi, vosita kelishigi, jo'nalish kelishigi, o'rin-payt kelishigi, chiqish kelishigi) mavjudligi va ularning qo'llanilishi misollar bilan ko'rsatilgan.
• Sifat turkumiga xos xususiyatlar: Sifatlarning predmetning rangini, tusini, xususiyatini va holatini ifodalashi, qiyosiy daraja va intensiv formalari ko'rib chiqilgan. Sifatning yasalishi, ya'ni otlardan sifat yasovchi qo'shimchalar (-lig', -siz, -saq, -SIG', -qы) misollar bilan keltirilgan.
• Otlarning yasalishi: Otlarni yasovchi qoʻshimchalar: -chы, -lыq, -an, -qan, -qaq, -qu, -tam, -tash, -sh, -suq, -sung, -m, -q, -qin lar batafsil misollar bilan koʻrsatilgan.