O‘ZBEK VA QORAQALPOQ TILLARIDAGI TENG BOG’LOVCHILARNING QO‘LLANILISH
Ushbu magistrlik dissertatsiyasi oʻzbek va qoraqalpoq tillaridagi teng bogʻlovchilarning qiyosiy tahliliga bagʻishlangan boʻlib, ularning qoʻllanilishi, semantikasi, sintaktik vazifalari va tarjimadagi oʻrni kabi masalalarni oʻrganadi. Dissertatsiya kirish, ikki bob, xulosa va adabiyotlar roʻyxatidan iborat. Birinchi bobda teng bogʻlovchilarning nazariy asoslari, tasnifi va oʻziga xos xususiyatlari koʻrib chiqiladi. Ikkinchi bobda teng bogʻlovchilarning gapdagi sintaktik vazifasi va semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tarjima masalalari ham alohida oʻrin olgan.
Asosiy mavzular
- Teng bogʻlovchilarning belgilanish nazariyasi: Ushbu mavzuda bogʻlovchilarning taʼrifi, grammatik xususiyatlari, turkiy tillardagi oʻrni va oʻzbek hamda qoraqalpoq tillarida bogʻlovchilarni belgilashdagi ilmiy qarashlar tahlil qilinadi.
- Oʻzbek va qoraqalpoq tillarida barobar qoʻllanadigan teng bogʻlovchilar: Ushbu mavzuda har ikki tilda bir xil yoki yaqin maʼnolarni ifodalovchi bogʻlovchilar qiyosiy tahlil qilinadi. Ularning oʻxshash va farqli jihatlari koʻrsatib beriladi. Misollar asosida ularning qoʻllanish xususiyatlari ochib beriladi.
- Oʻzbek va qoraqalpoq tillarida farqli teng bogʻlovchilar: Bu mavzuda faqat oʻzbek yoki qoraqalpoq tiliga xos boʻlgan bogʻlovchilar koʻrib chiqiladi. Ularning maʼnolari, qoʻllanish doirasi va boshqa tillardagi muqobillari aniqlanadi. Bu guruhga funktsional bog'lovchilar ham kiradi.
- Teng bogʻlovchilarning sintaktik guruhlarni bogʻlashi: Ushbu mavzuda teng bogʻlovchilarning gap boʻlaklarini, sodda gaplarni va murakkab sintaktik konstruksiyalarni bogʻlashdagi roli va xususiyatlari tahlil qilinadi. Har ikki tilda bog'lovchilarning sintaktik vazifalari qiyosiy o'rganiladi.
- Qoraqalpoq tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan asarlarda teng bogʻlovchilar: Bu mavzuda qoraqalpoq tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan asarlarda teng bogʻlovchilarning ishlatilishi, tarjimadagi muammolar va ularni hal qilish yoʻllari koʻrib chiqiladi. Tarjimonlarning bogʻlovchilarni toʻgʻri va aniq yetkazishdagi mahorati baholanadi.