Фан - ижтимоий маданий ҳодиса сифатида
Ushbu kitobda falsafa va fan o'rtasidagi munosabatlar, fan taraqqiyotining bosqichlari, fan tarixini o'rganish, fanning ijtimoiy institut sifatidagi funksiyalari, ilmiy ijod metodologiyasi va ilmiy bilishda falsafaning ahamiyati kabi masalalar ko'rib chiqiladi. Kitobda fan va falsafaning umumiy va farqli jihatlari, shuningdek, fanning jamiyatdagi roli va ahamiyati tahlil qilinadi.
Asosiy mavzular
- Falsafa va fan o'rtasidagi farq: Falsafa doim biror faylasuf nomi bilan bog'liq bo'lib, uning g'oyalariga qo'shilish yoki qo'shilmaslik masalalari muhimdir. Fandan farqli ravishda, falsafada yagona til va tizim mavjud emas. Falsafa ilmiy bilimlardan foydalansa ham, xulosalari subyektiv bo'lishi mumkin. Falsafa aniq prognozlar bera olmaydi.
- Falsafa va fanning umumiy jihatlari: Falsafa va fan aqlga tayanadi va oqilona bilimlarni yaratishga harakat qiladi. Ular o'rganilayotgan obyektlar va hodisalarning qonunlarini aniqlashga intiladi hamda kategoriyalar apparatini yaratadi.
- Fan taraqqiyotining bosqichlari: Kitobda fanning paydo bo'lishi va rivojlanishining turli xil qarashlari ko'rib chiqiladi. Bularga tosh davridagi amaliy bilimlarning to'planishi, yunon falsafasidagi isbotlovchi bilimlar, o'rta asrlardagi tajriba asosidagi bilimlar, XVI-XVIII asrlardagi ilmiy inqilob va XIX asrdagi fan va ta'limning integratsiyasi kiradi.
- Fanning ijtimoiy institut sifatidagi funksiyalari: Fanning moslashtiruvchi, faollashtiruvchi, variativ, monitoring va informativ funksiyalari muhokama qilinadi. Fan jamiyatning tabiatga munosabatini shakllantiradi, atrof-muhitni kuzatish va nazorat qilish tizimlarini yaratadi va yangi ilmiy bilimlarni tarqatadi.
- Ilmiy bilishda falsafaning ahamiyati: Falsafa ilmiy bilishga umumiy manzara beradi, bilish qonuniyatlarini aniqlaydi, fan uchun universal normalarni ta'minlaydi va dunyoqarashni shakllantiradi. Falsafa, shuningdek, fan nazariyalarini yaratishga ta'sir qiladi va amaliy vazifalarni bajaradi.