Til tarixi

Ushbu kitob o'zbek tilshunosligi tarixining turli davrlarida yaratilgan asarlarni o'rganish, ularning asosiy mavzulari va tilshunoslikka qo'shgan hissalarini yoritishga bag'ishlangan. Kitobda tilning rivojlanish bosqichlari, turli davrlardagi tilshunoslarning qarashlari, leksikografiya, fonetika, morfologiya, sintaksis kabi sohalardagi o'zgarishlar tahlil qilinadi.

Asosiy mavzular

  • Xalifalik davri tilshunosligi: Ushbu davrda arab tilining ta'siri va o'zbek tilshunosligining shakllanishi, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali Ibn Sinoning lingvistik qarashlari o'rganiladi.
  • Qoraxoniylar davri tilshunosligi: Mahmud Koshg'ariyning "Devonu lug'otit turk" asari, uning turkiy tillar tasnifi, fonetik, leksik, morfologik qarashlari tahlil qilinadi. Mahmud Zamahshariyning tilshunoslikka oid asarlari ham ko'rib chiqiladi.
  • Mo'g'ullar davri o'zbek tilshunosligi: "At-tuhfa" asarida tilshunoslik masalalari, grammatik masalalar, ot va fe'lning grammatik xususiyatlari o'rganiladi.
  • Temuriylar davrida tilshunosligi: Alisher Navoiyning o'zbek adabiy tiliga qo'shgan hissasi, "Muhokamatul-lug'atayn" asari, Navoiyning lingvistik qarashlari, Z.M.Boburning lingvistik qarashlari yoritiladi.
  • Xonliklar davrida tilshunoslik: Abulg'oziy Bahodirxonning "Shajarai turk", "Shajarai tarokima" asarlari, ularda onomastik nomlarning berilishi ko'rib chiqiladi.
  • Chorizm va sho'rolar davrida o'zbek tilshunosligi: O'zbek ma'rifatparvarlarining lingvistik faoliyatlari, ilk o'zbek alifbolarining vujudga kelishi, Ashurali Zohiriy, Mahmudho'ja Behbudiy va Abdurauf Fitratning lingvistik qarashlari tahlil qilinadi.
  • Mustaqillik davri o'zbek tilshunosligi: Davlat tili haqidagi qonun va uning tarixiy ahamiyati, mustaqillik yillarida o'zbek tilshunosligi erishgan yutuqlari, fonetika, leksikologiya, morfologiya, sintaksis sohalaridagi o'zgarishlar o'rganiladi.
  • O'rta asr o'zbek leksikografiyasi: Lug'at maqollarini joylashtirish tamoyillari, Mavzuiy lug`atlarning yaratilishi, Lug'atlarda grammatik masalalar.