Хива йилномаларидаги Қорақалпоқлар ҳақидаги маълумотлар
Ushbu kitob Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻiston xalqlarining tarixiga bagʻishlangan boʻlib, unda XIX asrda Xiva xonligida yashagan qoraqalpoqlarning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy hayoti, maʼmuriy tuzilishi, oʻzaro munosabatlari, qoʻzgʻolonlari va shuningdek Xiva xonligidagi tarixshunoslik anʼanalari hamda oʻzbek xalqining milliy davlatchilik tarixiga oid maʼlumotlar keltirilgan.
Asosiy mavzular
- Xiva xonligidagi tarixchilar va ularning asarlari: Bu bobda Xiva xonligidagi tarixchilarning hayoti va faoliyati, ularning tarixiy asarlari, ularning yaratilish tarixi va mazmuni haqida ma'lumotlar berilgan. Xususan, Abulgʻozi Bahodirxonning "Shajarayi turk" asari va Munis Xorazmiy, Ogahiy kabi tarixnavis olimlarning o'rni va ahamiyati haqida so'z yuritiladi.
- XIX asrdagi Xiva yilnomalarida qoraqalpoqlarning ma'muriy tuzilishi: Bu bobda XIX asrda Xiva xonligida qoraqalpoqlarning ma'muriy tuzilishi, hududiy boʻlinishi, boshqaruv tizimi, oqsoqollar va ularning vazifalari, soliqlar va boshqa majburiyatlar haqida ma'lumotlar keltirilgan. Qoraqalpoqlarning oʻzbek xonlari va mahalliy amaldorlar bilan munosabatlari ham yoritilgan.
- Qoraqalpoqlarning yer egaligi va chorvachilik xo'jaligi: Bu bobda qoraqalpoqlarning yerga egalik qilish shakllari, dehqonchilik, chorvachilik, baliqchilik kabi xoʻjalik tarmoqlari, suv taʼminoti, sugʻorish inshootlari va oʻzaro iqtisodiy munosabatlari haqida maʼlumotlar berilgan.
- Qoraqalpoqlarning qo'zg'olonlari: Bu bobda qoraqalpoqlarning Xiva xonligiga qarshi qoʻzgʻolonlari, ularning sabablari, oqibatlari va tarixiy ahamiyati haqida maʼlumotlar keltirilgan. Xususan, Aydos biy qoʻzgʻoloni va Ernazar Alakoʻz boshchiligidagi harakatlar tahlil qilingan.