Сурункали юрак етишмовчилигида эндотелий дисфункцияси: клиник-генетик ва фармакотерапевтик жиҳатлари

Ushbu avtoreferat O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Xalqaro tibbiyot hamjamiyatida O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi huzuridagi Fan doktorlik ilmiy darajasini beruvchi Ilmiy kengashi tomonidan tasdiqlangan doktorlik dissertatsiyasi asosida tayyorlangan. Unda surunkali yurak yetishmovchiligi (SYY) bo‘lgan bemorlarda endotelial disfunksiyaning klinik-genetik va farmakoterapiya jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida SYYning asosiy patogenetik mexanizmlaridan biri hisoblangan endotelial disfunksiyasi, genetik omillarning roli, shuningdek, ushbu holatni davolashda o‘simlik moylarining (xususan, o‘mega-3) samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash tizimini isloh qilishga qaratilgan davlat dasturlarini amalga oshirishga hissa qo‘shadi va mamlakatda tibbiyot va farmakologiya sohasidagi ilmiy tadqiqotlar ustuvor yo‘nalishlariga mos keladi.

Asosiy mavzular

Surunkali yurak yetishmovchiligi (SYY) va endotelial disfunksiya: Tadqiqot surunkali yurak yetishmovchiligining keng tarqalganligi, uning bemorlar hayot sifatiga salbiy ta'siri va o‘lim xavfini oshirishini ta'kidlaydi. SYY patogenezida endotelial disfunksiyaning (ED) muhim o‘rni, ayniqsa, NO (azot oksidi) sintezining buzilishi va genetik omillarning (eNOS geni polimorfizmi) ahamiyati ko‘rsatilgan.
Endotelial disfunksiyaning klinik-genetik jihatlari: Ushbu qismda SYY bilan og‘rigan bemorlarda endotelial disfunksiyaning klinik-gemodinamik, genetik va gumoral omillari aniqlangan. Xususan, O‘zbek millatiga mansub bemorlarda eNOS genining T786C va Glu298Asp polimorfizmlarining roli, ularning kasallikning kechishi va prognoziga ta'siri o‘rganilgan.
Endotelial disfunksiyaning farmakoterapiya jihatlari: Tadqiqotda o‘mega-3 poli to‘yinmagan yog‘ kislotalarining (omakor) SYY bilan og‘rigan bemorlarda uzoq muddatli qo‘llanilishi, jumladan, endotelial disfunksiya, oksidativ stress va lipid metabolizmining yaxshilanishiga ta'siri baholangan. Natijalar omakorning vazoprotektiv samaradorligini ko‘rsatgan.