Mektep ha`m akademik litseylerde ximiya sabag`ında «Alyuminiy» temasın oqıtıwda jan`a pedagogikalıq texnologiya paydalanıw

Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi Xalq Bilimlendiriw Ministrligining A`jiniyaz atındag`ı No`kis Ma`mleketlik Pedagogikalıq İnstitutı Ta`biyiy pa`nler fakulteti Ximiya ha`m ekologiya kafedrasining 5110300-Ximiyani oqıtıw metodikası bakalavr ta`lim bag`darinin` 4A-kurs talabasi Eshimuratova Da`wletbike Qurbanbaevnanın` PITKERIW QA`NIYGELIK JUMISI bo'lib, unda Akademiyalıq litseylerde kovalent baylanistin` kvant mexanikaliq teoriyasin oqitiwda jan`a pedtexnologiyaliq usıllardan paydalaniw masalalari ko'rilgan.

Asosiy mavzular

• Kovalent baylanis: Kovalent baylanis teoriyasi tiykarin «sirtqi qabati segiz (yamasa eki) elektronnan ibarat atom turaqli boladi» degen tu`sinikke iye. Bul baylanista turaqli konfiguratsiya eki atom arasinda bir yamasa bir neshe uliwma elektron juplari payda boliwinan kelip shig`adi. Elektron juplari payda boliwinda eki atom ha`m qatnasadi. Sonin` ushin xa`r bir atom uliwma juplari ushin o`zinen a`lbette elektron beredi. Kovalent baylanis payda boliwin bir neshe zatlarda baqlawg`a boladi.
• Valent baylanis metodi: Vodorod molekulasinin` payda boliwin kvant-mexanika tiykarinda tu`sindiriw ushin V.Geytler menen F.London 1927 jilda usinis etken va L.Poling rawajlandirg`an valent baylanislar teoriyasinan paydalaniladi. Bul teoriyag`a muwapiq ximiyaliq baylanis payda boliw ushin to`mendegi sha`rtlar orinlaniwi kerek.
• Ionlanish energiyasi: Atom ha`m molekula ionlaniw ushin a`lbette energiya sarplawi kerek. Ionlaniw energiyasi eV yamasa kJ·mol`¯¹ menen aniqlanadi. Ko`p elektrong`a iye bolg`an atomnin` bir neshe ionlaniw potentsiali I1, I2, I3 ha`m tag`ida basqalari belgili.