Магистрлик диссертациясини ёзиш, расмийлаштириш ҳамда ҳимоя қилиш услубий қўлланма
Ushbu kitob O'zbekistonda oliy ta'lim tizimi uchun mo'ljallangan "Mikroiqtisodiyot" fanidan ma'ruzalar matnini o'z ichiga oladi. Kitob mikroiqtisodiyotning asosiy tushunchalari, bozor mexanizmlari, talab va taklif, elastiklik, bozor turlari, firma nazariyasi, ishlab chiqarish xarajatlari, foydani maksimallashtirish, mukammal raqobat, monopoliya, oligopoliya, monopolistik raqobat, o'yinlar nazariyasi va resurslar bozorini qamrab oladi. Materiallar O'zbekiston iqtisodiyoti va amaliyotiga moslashtirilgan.
Asosiy mavzular
- Kursing maqsadi, mazmuni va vazifalari: Mikroiqtisodiyot fanining predmeti, uslubi va vazifalari. Ehtiyojlar va resurslar. Iqtisodning asosiy masalalari. Bozor va uning vazifasi. Mikroiqtisodiyotning jamiyatdagi jarayonlarda mavjud resurslarni cheklangan holda qayd etib, ularni tejalish yo'llarini asoslab berishga qaratilganligi.
- Iqtisodiy базис тушунчалар: Iqtisodiy ehtiyoj va iqtisodiy ne'matlar. Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan foydalanish. Pozitiv va normativ tahlil. Tovarlar oqimi modeli. Kichik doiraviy aylanish. Iqtisodiy ehtiyojlarni qondirish vositalari, resurslar cheklanganligi, ishlab chiqarish omillari.
- Talab va taklif tahlili asoslari: Talab, uning manbalari va ta'sir qiluvchi omillari. Talab qonuni va talab funksiyasi. Taklif va unga ta'sir qiluvchi omillar. Taklif qonuni, taklif funksiyasi va davrlari. Bozor narxining shakllanishi, talab va taklifning o'zgarishi, muvozanat nuqtasi.
- Bozor muvozanati, maksimal va minimal narxlar: Bozor muvozanati va muvozanat narx. Bozor muvozanatiga ta'sir qiluvchi omillar. Maksimal va minimal narxlar, «qora bozor»ni vujudga kelishi. Iste'molchi yutug'i va ishlab chiqaruvchi yutug'i. Noёб resurslar taqsimoti.
- Talab va taklif elastikligi: Elastiklik va uning turlari. Nuqtasiimon va yoysimon elastikliklar, ularni hisoblash. Daromadga ko'ra talab elastikligi va kesishgan talab elastikligi. Talab elastikligiga ko'ra sotuvchi daromadini maksimallashtirish. Soliq yukini iste'molchi va ishlab chiqaruvchi o'rtasida taqsimlanishini elastiklik nazariyasiga ko'ra taxlili.
- Iste'molchi tanlovi nazariyasi: Naflilik nazariyasining asosiy qoidalari. Naflilik funksiyasi, umumiy naflilik va chekli naflilik. Beafarqlik chizig'i va ne'matlarni chekli almashtirish normasi. Byudjet chizig'i va byudjet chegarasi. Iste'molchi tanlovi masalasi va uni grafik usulidagi еchimi taxlili. Iste'molchining muvozanatlik sharti. Subyektiv baholash.
- Даромад самараси ва алмаштириш самараси: "Daromad-iste'mol" chizig'i va uning taxlili. "Narx-iste'mol" chizig'i va uning taxlili. Normal va past kategoryali tovarlar uchun daromad va almashtirish samarasi. O'rnini bosuvchi va to'ldiruvchi tovarlar. Iste'molchining daromadi o'zgarishi.
- Bozor va таваккалчилик: Bozor iqtisodiyoti davrida tavakkalchilik va uning vujudga kelishi. Tavakkalchilikni o'lchash. Tavakkalchilikka bo'lgan munosabatlar. Tavakkalchilikni pasaytirish yo'llari. Bozor xavfi.
- Firma va ularning ташкилий-иқтисодий асослари: Tadbirkorlik shakllari va ularning xususiyatlari. Firmalarning mulk shakllari bo'yicha tasniflanishi. Mas'uliyati cheklangan va cheklanmagan jamiyatlar. Davlat koxonalari va akcionerlik jamiyatlari. Firma turlari.
- Ishlab чиқариш назарияси: Ishlab chiqarish omillari. Ishlab chiqarish funktsiyalari va ulardan foydalanish. Izokvanta va ishlab chiqarish omillarini chekli texnologik almashtirish normasi. Izokosta va ishlab chiqarish xarajatlarini minimalashtiruvchi omillar sarfini aniqlash. Xarajat minimallashtirish.
- Ishlab чиқариш харажатлари: Корхонанинг qisqa муддатли va uzoq muddatli оралиқдаги faoliyati. Umumiy, o'zgarmas, o'zgaruvchan va chekli xarajatlar. O'rtacha xarajatlar va ularning grafiklarini o'zaro joylashuvi. Ishlab chikarish harajatlari.
- Raqobatlashgan bozorda, qisqa muddatli oralikda firma foydasini maksimallashtirish va uning taklifi: Mukammal raqobatlashgan bozor тартибига солиш. Mukammal raqobatlashgan bozorda qisqa muddatli ishlab chikarish tartibini belgilash. Mukammal raqobatlashgan bozorda ishlab chiqarish samaradorligi.
- bozor ta'sirchanligi sharoitida narx belgilash tamoyillari: Iste'molchi ortikchaligini egallash. Iste'molchi daromadiga ko'ra narx belgilash. Iste'mol xajmiga ko'ra narx belgilash. Tovarlar kategoriyasiga ko'ra narx belgilash.