Металл конструкцияларида қўлланиладиган материалларнинг асосий ҳусусиятлари

Ushbu referat metall konstruksiyalarida qo'llaniladigan materiallarning asosiy xususiyatlariga bag'ishlangan. Unda po'latlar, alyuminiy qotishmalari va zararli aralashmalar haqida ma'lumot berilgan. Po'latlarning mexanik xususiyatlari, payvandlanish xususiyati, zanglamasligi kabi sifatlari tahlil qilingan. Alyuminiy qotishmalarining afzalliklari va kamchiliklari ko'rib chiqilgan. Referatda foydalanilgan asosiy darsliklar va o'quv qo'llanmalar ro'yxati keltirilgan.

Asosiy mavzular

Po'latlar: Po'latlarning sifati mexanik xususiyatlari, payvandlanish xususiyati va zanglamasligi bilan belgilanadi. Mexanik xususiyatlarga statik va dinamik ta'sirlarga qarshiligi, plastiklik ko'rsatkichi, charchoq buzilishiga qarshiligi kiradi. Po'latlar mustahkamligiga ko'ra 3 guruhga bo'linadi: oddiy kam uglerodli, yuqori mustahkamlikdagi va o'ta yuqori mustahkamlikdagi po'latlar. Qurilish po'latlarining asosiy markalari va mexanik xarakteristikalari keltirilgan. Po'latning asosiy qismi ferrit bo'lib, uning mustahkamligi uglerod, marganets, kremniy va boshqa elementlar qo'shish orqali oshiriladi. Uglerod po'latning mustahkamligini oshiradi, lekin plastikligini kamaytiradi va payvandlanishini yomonlashtiradi.
Alyuminiy qotishmalar: Alyuminiyning solishtirma og'irligi po'latdan ancha kam. Sof alyuminiy qurilishda ishlatilmaydi, balki marganets, kremniy, mis kabi elementlar bilan legirlangan qotishmalar ishlatiladi. Qotishmalar tarkibiga qarab AMg, AMts, AV, AD va V kabi turlarga bo'linadi. Alyuminiy qotishmalarining afzalliklari: zichligi kamligi, korroziyaga chidamliligi yuqoriligi, profillarni yasashda qulayligi. Kamchiliklari: elastiklik moduli pastligi, tannarxi yuqoriligi, kengayish koeffitsienti kattaligi. Alyuminiy qotishmalari vitrinalar, tom yopmalar, agressiv muhitdagi qurilmalar va olis joylardagi qurilmalarda ishlatiladi.
Zararli aralashmalar: Fosfor va oltingugurt po'lat tarkibida zararli aralashmalar hisoblanadi. Fosfor miqdori 0,045% dan oshsa, po'lat mo'rtlashadi. Oltingugurt miqdori 0,055% dan ortsa, darzlar hosil bo'lishiga olib keladi. Azot, kislorod va vodorod ham zararli bo'lib, atomlararo bog'lanishni kamaytiradi va mo'rt sinishga olib keladi.