Тут ипак қуртининг технологик хусусиятлари юқори янги саноатбоп дурагайлари
Ushbu maqola ipak qurti texnologik xususiyatlariga bag'ishlangan bo'lib, unda O'zbekiston sharoitida yangi sanoatbop duragaylarni yaratish masalalari ko'rib chiqilgan. Maqolada respublikamiz iqtisodiyotini rivojlantirishning hozirgi bosqichida qishloq xo'jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishda yangi texnologiyalarni qo'llash zarurligi ta'kidlangan. Jahon bozorida yuqori texnologik ko'rsatkichlarga ega mahsulotlar bilan raqobatlashish imkoniyatlari muhokama qilingan. Maqolada, shuningdek, ipakchilik sohasida olib borilgan seleksiya ishlari natijalari, xususan, pilla hosilini oshirishga qaratilgan tadqiqotlar tahlil qilingan. Jahon bozorida A, A4, A5 tipidagi ipak tolasiga bo'lgan talabning yuqoriligi va narxlarning balandligi sababli genetik-seleksioner olimlar oldiga qo'yilgan vazifalar, ya'ni yuqori mahsuldorlikka ega, O'zbekistonning o'ziga xos iqlim sharoitiga moslashgan, pilla texnologik ko'rsatkichlari yuqori bo'lgan sanoat duragaylarini yaratish va ularni ishlab chiqarishga joriy etish vazifalari ko'rib chiqilgan. Maqolada O'zbekiston, Ozarbayjon, Ukraina va Gruziya olimlarining ipak tolasini yaxshilash bo'yicha olib borgan tadqiqotlari ham yoritilgan. Tadqiqot natijalari, xususan, Ozarbayjon ipakchilik ilmiy-tadqiqot institutida yaratilgan AZNIISH x UF sanoat duragayi va boshqa duragaylar haqida ma'lumot berilgan. Shuningdek, O'zbekiston ipakchilik ilmiy-tadqiqot institutida yaratilgan yangi duragaylar, ularning pilla shakli va kombinatsiyalari, biologik belgilari (tuxumlarning jonlanishi, tirik pillaning vazni, ipak qobig'ining vazni, ipakchanligi) hamda texnologik ko'rsatkichlari tahlil qilingan. Maqolada duragaylarning afzalliklari, xususan, geterozis quvvati hisobiga yuqori hayotchanlikka ega ekanligi, tashqi muhitning noqulay sharoitlariga chidamliligi ta'kidlangan. 2015-yilda o'tkazilgan laboratoriya sinovlarining natijalari keltirilgan bo'lib, unda duragaylarning texnologik xususiyatlari, xususan, tolaning umumiy uzunligi bo'yicha ko'rsatkichlari qiyosiy tahlil qilingan.
Asosiy mavzular
- Ipak qurti seleksiyasining asosiy maqsadi: Uzoq yillar davomida ipakchilikda asosiy maqsad pilla topshirish rejasini oshirib bajarish bo'lib, seleksiya ishlari asosan pilla hosilini oshirishga, aniqrog'i yirik, vaznli pilla o'raydigan zot va duragaylar yaratishga qaratilgan edi.
- Jahon bozoridagi talab: Jahon ipak bozorida A, A4, A5 tipidagi ipak tolasiga bo'lgan talab va narx juda baland bo'lmoqda. Shu munosabat bilan genetik-seleksioner olimlar oldiga tut ipak qurtining yuqori mahsuldorlikka ega, respublikamizning o'ziga xos issiq, quruq iqlim sharoitiga moslashgan, pillalari yuqori texnologik ko'rsatkichlarga ega bo'lgan sanoat duragaylarini yaratish va ularni ishlab chiqarishga joriy etish vazifalari qo'yilgan.
- Ipak tolasining texnologik xususiyatlari: Ipak tolasining eng muhim texnologik xususiyatlarining seleksiyasi yo'nalishida bir qancha tadqiqotlar O'zbekiston, Ozarbayjon, Ukraina va Gruziyalik olimlar tomonidan amalga oshirilgan.
- Duragaylarning afzalliklari: Duragaylar geterozis quvvati hisobiga hayotchanligi yuqori bo'lib, ko'plab xo'jalik ahamiyatiga ega belgilarga ega bo'ladi. Shuningdek, tashqi muhitning noqulay sharoitlariga chidamli bo'ladi.