Физиология центральной нервной системы
Kurs ishi asosan markaziy nerv sistemasi fiziologiyasiga bag'ishlangan. Unda bosh miya, orqa miya, ularning tuzilishi, funksiyalari va o'zaro aloqalari batafsil yoritilgan. Shuningdek, periferik nerv sistemasi, nerv hujayralari (neyronlar) va gliya hujayralari haqida ma'lumotlar keltirilgan. Kitobda miya bo'limlari (old miya, orqa miya, o'rta miya), ularning filogenetik va ontogenetik rivojlanishi, asosiy nerv yo'llari, sezgi va harakat funksiyalari, limbik sistema va uning roli, bosh miya qobig'i va uning funksional zonalari kabi muhim mavzularga e'tibor qaratilgan. Bundan tashqari, klinik jihatdan ahamiyatli bo'lgan ma'lumotlar, masalan, miya qon aylanishi buzilishlari, nerv sistemasi kasalliklari va ularning patofiziologik mexanizmlari ham ko'rib chiqiladi.
Asosiy mavzular
- Markaziy nerv sistemasi tuzilishi va funksiyasi: Bosh miya va orqa miyaning anatomik tuzilishi, ularning asosiy bo'limlari (old miya, orqa miya, o'rta miya) va har bir bo'limning funksiyalari batafsil yoritilgan. Nerv hujayralari (neyronlar) va gliya hujayralarining ahamiyati, ularning o'zaro ta'siri va nerv impulslarining o'tkazilish mexanizmlari ko'rsatilgan.
- Periferik nerv sistemasi: Bosh miyadan chiqadigan nervlar (kranial nervlar) va orqa miyadan chiqadigan nervlar (spinal nervlar) haqida ma'lumotlar berilgan. Ularning tuzilishi, innervatsiya sohalari va funksiyalari (sezgi, harakat, vegetativ) tushuntirilgan.
- Miya bo'limlarining filogenetik va ontogenetik rivojlanishi: Miya tuzilmalarining evolyutsion rivojlanishi va embrional rivojlanish davrlarida shakllanishi ko'rib chiqilgan. Har bir miya bo'limining filogenetik va ontogenetik jihatdan ahamiyati ta'kidlangan.
- Asosiy nerv yo'llari: Sezgi yo'llari (spinal-talamik yo'l, dorsal ustun yo'li) va harakat yo'llari (kortiko-spinal yo'l, rubro-spinal yo'l) kabi asosiy nerv yo'llarining tuzilishi va funksiyalari tasvirlangan. Ularning bosh miya qobig'i, talamus, orqa miya va boshqa miya tuzilmalari bilan aloqalari ko'rsatilgan.
- Limbik sistema va uning roli: Limbik sistemaning tuzilishi (gipotalamus, amigdala, gipokamp, singulat qobig'i) va funksiyalari (emotsiyalar, xotira, motivatsiya, vegetativ funksiyalar) batafsil yoritilgan.
- Bosh miya qobig'i va uning funksional zonalari: Bosh miya qobig'ining tuzilishi (qavatlar, hujayra tiplari) va funksional zonalari (sensor qobiq, harakat qobiq, assotsiativ qobiq) haqida ma'lumotlar berilgan. Har bir zonaning vazifalari, masalan, sezgi, harakat, nutq, xotira va fikrlash kabi funksiyalardagi ishtiroki tushuntirilgan.