O‘zbek va fors-tojik adabiyotida hotam toy timsoli
Ushbu bitiruv malakaviy ishi publitsistik uslubdagi so'roq gaplarning strukturaviy-grammatik va semantik stilistik xususiyatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Ishda O'zbekiston Respublikasi Oliy va O'rta Maxsus Ta'lim Vazirligi, Alisher Navoiy nomidagi Samarqand Davlat Universiteti O'zbek filologiyasi fakulteti O'zbek tilshunosligi kafedrasi materiallaridan foydalanilgan. Tadqiqot gazeta materiallari misolida so'roq gaplarning o'ziga xos stilistik imkoniyatlarini ochib beradi, ularning matnda ifodalanish usullari, sinonimik variantlari va ta'sirchanlik darajasi tahlil qilinadi. Ishning maqsadi - gazeta tilidagi so'roq gaplarning leksik, grammatik va stilistik xususiyatlarini aniqlash, ularning publitsistik matnlardagi rolini ko'rsatish. Bitiruv malakaviy ishi tilshunoslik va jurnalistika sohalari uchun foydali manba bo'lishi mumkin.
Asosiy mavzular
- Publitsistik uslubning lingvistik xususiyatlari: Publitsistik uslub OAV materiallarida (gazeta, jurnal, radio, televideniye) qo'llaniladigan uslub ekanligi, ushbu uslubning janrlari va ularning o'ziga xosliklari haqida ma'lumot beriladi. Shuningdek, o'zbek tilshunosligida gazeta materiallarini janrlar bo'yicha guruhlash masalalari ko'rib chiqiladi. Rus tilshunosligida gazeta materiallari janrlar bo'yicha aniq tasnifiga ega ekanligi ta'kidlanadi.
- Gazeta matnida so'roq gap sarlavhaning struktur-grammatik va semantik stilistik xususiyatlari: Gazeta tilida informatsiya berish va uni ta'sirchan yetkazishning muhimligi, bu jarayonda so'roq gaplarning roli tahlil qilinadi. Sinonim so'zlarning o'ziga xosliklari, matnda ularning qo'llanilishi, ma'no nozikliklari va ta'sirchanlik darajasi ko'rib chiqiladi. Vatan, mamlakat, yurt, diyor, el, mulk kabi sinonim so'zlarning ma'nolari va gazetada qo'llanilishi misollar orqali ochib berilgan.
- Sifat turkumiga oid so'roq gaplarning ifodalanishi: Sifat so'zlarning ma'no munosabatlari, sinonim so'zlar va ularning mazmun mohiyatiga binoan guruhlanishi, ulug', buyuk, azim, azamat, ulkan so'zlarining ma'nolari va gazetada qo'llanilishi tahlil qilinadi. Katta so'zining ma'nolari, qo'llanilish o'rinlari va stilistik bo'yoqlari misollar bilan ko'rsatiladi. Qiyin sinonimik qatorining gazetada qo'llanilishi xarakterlanadi.
- Frazeologizmlar: Frazeologiya, frazeologizmlarning kelib chiqishi, turlari, stilistik xususiyatlari va gazetada qo'llanilishi masalalari yoritiladi. Shunigdek, ko'z, quloq so'zlari ishtirokidagi frazeologizmlar misollar orqali tahlil qilinadi.