Муҳаммад Ҳакимхоннинг “Мунтахаб ат таворих” асари ва унинг ўрганилиши

Ushbu maqola tarix fanlari nomzodi Sh.Ya.Mamaturdiyev tomonidan yozilgan bo'lib, unda Muhammad Hakimxonning “Muntaxab at-tavorix” asari va uning oʻrganilishi haqida maʼlumot berilgan. Asarda Muhammad Hakimxonning hayoti, asarning yaratilish tarixi, tuzilishi, ahamiyati, qoʻlyozma nusxalari, nashrlari, manbalari va oʻziga xos xususiyatlari haqida soʻz boradi.

Asosiy mavzular

Asarning yaratilish tarixi: Asar Muhammad Hakimxon tomonidan 1259/1843-yilda Kitob shahrida fors-tojik tilida yozib tugatilgan. Asarning 1844-1845 yillardagi ilovalari ham mavjud. 1843-yilda muallifning oʻzi tomonidan 10 ta nusxa koʻchirilgan.
Asarning tuzilishi: Asar payg'ambarlar, qadimiy Eron sulolalari, Chin va Farang shohlari, sahobalar, umaviylar, abbosiylar xalifalari, safforiylar, somoniylar, ol buyo hukmronligi, g'aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshohlar saltanati, Chingiz va chingiziylar xonadoni, temuriylar, shayboniylar, ashtarxoniylar, mang'itiylar saltanati, mingiya toifasi kabi turli boblardan iborat.
Asarning manbalari: Muhammad Hakimxon asarni yozishda Muhammadvafo Karminagiy va Olimbek ibn Niyozqulibek qalamlariga mansub «Tuhfat al-xoniy», Muhammadsharif ibn Muhammadnaqiyning «Tojut-tavorix» kabi asarlaridan, shuningdek, o'sha davr voqealarining ishtirokchilaridan olingan ma'lumotlardan foydalangan.
Asarning ahamiyati: Asar Qo'qon xonligi tarixiga oid muhim ma'lumotlarni o'z ichiga olganligi sababli, o'sha davr tarixini o'rganishda muhim manba hisoblanadi. Asarning muallifning sayohatlari, esdaliklari va shaxsiy kuzatishlari bilan boyitilgan qismlari alohida qimmatga ega.