O‘zbek tili fonetikasi
Ushbu kitob o'zbek tilining fonetik tizimini chuqur o'rganishga bag'ishlangan. Unda fonetika va fonologiyaning asosiy tushunchalari, o'zbek tilidagi unlilar va undoshlar sistemasining xususiyatlari, fonetik o'zgarishlar va ularni o'rganish usullari batafsil yoritilgan. Kitob, filologiya fakulteti talabalari va o'zbek tilshunosligiga qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.
Asosiy mavzular
- Fonetika va fonologiya: Fonetika va fonologiya fanlarining predmeti, vazifalari va o'rganish ob'ekti, tilning boshqa bo'limlari bilan munosabati, yo'nalishlari, invariant va variantlik kategoriyalari, umumiylik va xususiylik dialektikasi.
- Fonema nazariyasi: Fonema tushunchasi, fonemaning ikki tomoni, Praga va Leningrad maktablarida fonema nazariyasi, Moskva fonologiya maktabining qarashlari.
- O'zbek tilida unlilar sistemasi: O'zbek tilidagi unli fonemalarning tasnifi, ularning artikulyatsion va akustik xususiyatlari, unlilarning paradigmatik tavsifi, unlilarning fonologik nomuhim belgilari, unli fonemalar tavsifi (xarakteristikasi).
- O'zbek tilida undoshlar sistemasi: O'zbek tilidagi undosh fonemalarning tasnifi, ularning artikulyatsion va akustik xususiyatlari, undoshlarning paradigmatik tavsifi, undoshlarning fonologik nomuhim belgilari, undosh fonemalar tavsifi (xarakteristikasi).
- Fonetika va ohang: O'zbek tili tonologiyasi asoslari, Urg'u, Unlilarning fonologik muhim belgilari.
- O'zbek tili va uning lahjalari: O'zbek tili va lahjalari, unda tovush bilan tovush tipi bir-biridan farqlanadi.
- Fonetika haqida umumiy malumot: Fonetika predmeti, vazifalari va oʻrganish ob'ekti. Fonetikaning tilning boshqa bo'limlari bilan munosabati. Fonetikaning yoʻnalishlari.
- Soʻz boshi: Söz boshi bo'limida fanning ilmiy-nazariy, tarixiyligi va amaliy ahamiyati xususida qisqacha malumot beriladi.