Ўзбекистон Buliminidae оиласи қуруқлик моллюскаларининг фаунаси, экологияси ва ҳаёт тарзи
Ushbu dissertatsiya O‘zbekistondagi Buliminidae oilasiga mansub quruqlik mollyuskalarining taksonomik tarkibi, ekologiyasi, bio-geografiyasi va hayotiy tsikllari bo'yicha keng qamrovli tadqiqot natijalarini o'z ichiga oladi. Tadqiqotda O‘zbekiston faunasi uchun 3 ta yangi tur aniqlangan va 8 ta tur birinchi marta keltirilgan. Shuningdek, mollyuskalar ekologik guruhlari, ularning hayot davomida o'zgarishi va boshqa ko'plab ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo'lgan ma'lumotlar keltirilgan. Tadqiqot natijalari veterinariya va qishloq xo'jaligi sohalarida ham qo'llanilishi mumkin.
Asosiy mavzular
- Buliminidae oilasining taksonomik tarkibi va yangi turlarni aniqlash: O‘zbekistonda Buliminidae oilasiga mansub 35 tur mollyuska aniqlanib, ularning 3 tasi fanga yangi, 8 tasi esa O‘zbekiston faunasi uchun yangi ekanligi aniqlangan. Shuningdek, ularning sistematikasi va nomenklaturasi yoritilgan.
- Buliminidae oilasi mollyuskalarining zoogeografik tarkibi va tarqalishi: O‘zbekistondagi Buliminidae oilasi mollyuskalarining zoogeografik tarkibi O‘rta Osiyo, Tog‘li-Osiyo va Old Osiyo guruhlariga bo‘lingan. Har bir guruhning turi, areal bo‘yicha tarqalishi va xususiyatlari tahlil qilingan.
- Mollyuskalarining ekologik guruhlari va ularning hayot tsikli: Buliminidae oilasi mollyuskalarining namlik omiliga qarab 4 ta ekologik guruhga (kri-mezokse-rofil, mezo-fil, mezo-kse-rofil, kse-rofil) bo‘lingan. Shuningdek, P. albiplicatus turining hayot tsikli bosqichlari, ko‘payish biologiyasi va tuxum qo‘yish jarayonlari batafsil o‘rganilgan.
- Konxologik belgilarning o‘zgaruvchanligi va genetik tadqiqotlar: Buliminidae oilasiga mansub keng tarqalgan 5 ta tur mollyuskalarining konxologik belgilari (chig‘anoq shakli, rangi, hajmi va boshqalar) o‘rganilgan. P. albiplicatus va P. sogdianus turlari o‘rtasidagi farqlar molekulyar-genetik usullar yordamida aniqlangan.
- Noyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi turlarni himoya qilish choralari: O‘zbekistonda Buliminidae oilasiga mansub noyob va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi turlar aniqlanib, ularni himoya qilish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqish zarurati ta’kidlangan.