Mehnatni tashkil etish va me’yorlash

Ushbu kitob O‘zbekiston Respublikasi Oliy va O‘rta Maxsus Ta’lim Vazirligi tomonidan tavsiya etilgan "Mehnatni Tashkil Etish va Me’yorlash" o‘quv qo‘llanmasi bo‘lib, u iqtisodiyotning barcha tarmoqlari uchun ahamiyatli bo‘lgan mehnatni tashkil qilish nazariyasini va amaliyotini qamrab oladi. Unda mehnatni ilmiy tashkil etish, uni texnik jihatdan me’yorlash va mehnatga haq to‘lash kabi asosiy mavzular chuqur yoritilgan. Kitobning maqsadi talabalarga bozor iqtisodiyoti sharoitida yengil sanoat korxonalarida mehnatni tashkil etish asoslarini, Respublikamizdagi ilg‘or korxonalarning va chet el tajribalarini amaliyotga qo’llash yo’llarini o‘rgatishdan iborat. Unda mehnatning ilmiy asoslari, uning unumdorlikka ta’siri, to’qimachilik sanoatida mehnat taqsimoti va kooperatsiyasi, ko’p stanokli ishni tashkil etish, ish o’rinlarini tashkil etish va unga xizmat ko’rsatish, mehnat usullari va harakatlarini oqilona tashkil etish, to’qimachilik sanoatida mehnat sharoitlari, mehnatni ilmiy tashkil etishning tahlili va uning darajasini baholash kabi mavzular chuqur o’rganilgan. Shuningdek, mehnatni me’yorlashning mazmuni va vazifalari, ish vaqti sarfi va jihozlarning ishlash vaqtining tasnifi, mehnat me’yorlari va ularni hisoblash usullari, analitik-tadqiqot usuli, xronometraj, fotoxronometraj, ish vaqti sarfini o’rganishning momentli kuzatish usuli, mikroelementlar bo’yicha mehnat sarfini me’yorlashtirish, korxonada mehnatni me’yorlashni tashkil etilishi kabilar yoritilgan.

Asosiy mavzular

Mehnatni ilmiy tashkil etishning asoslari: Ushbu bobda mehnatni ilmiy tashkil etishning mohiyati va mazmuni, uning unumdorlikka ta’siri, to’qimachilik sanoatida mehnat taqsimoti va kooperatsiyasi, ko’p stanokli ishni tashkil etish, ish o’rinlarini tashkil etish va ularga xizmat ko’rsatish, mehnat usullari va harakatlarini oqilona tashkil etish, to’qimachilik sanoatida mehnat sharoitlari, mehnatni ilmiy tashkil etishning tahlili va uning darajasini baholash kabi mavzular chuqur yoritilgan.
Mehnatni texnik me’yorlashning asoslari: Ushbu bobda mehnatni me’yorlashning mazmuni va vazifalari, ish vaqti sarfi va jihozlarning ishlash vaqtining tasnifi, mehnat me’yorlari va ularni hisoblash usullari, analitik-tadqiqot usuli, xronometraj, fotoxronometraj, ish vaqti sarfini o’rganishning momentli kuzatish usuli, mikroelementlar bo’yicha mehnat sarfini me’yorlashtirish, korxonada mehnatni me’yorlashni tashkil etilishi kabi mavzular yoritilgan.
Mehnatga haq to’lashni tashkil etish: Ushbu bobda O’zbekiston Respublikasida mehnatga haq to’lashni tashkil etishning mohiyati, tartibga solinishi, tarif tizimi, shakllari va tizimlari, ishbay va vaqtbay shakllari, shartnoma usuli, qo’shimchalar va bozor sharoitida ish haqining o’rni kabi mavzular yoritilgan.