Мустамлий Бухорийнинг «Шарҳ ат-Таъарруф» асари ҳамда унинг XI–XV асрлар Мовароуннаҳр ва Хуросон тасаввуф манбаларига таъсири

Ushbu avtoreferat O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida tayyorlangan doktorlik dissertatsiyasi haqida ma'lumot beradi. Tadqiqot Mustamliy Buxoriyning «Sharh at-Ta'arruf» asarini va uning X-XV asrlardagi Movarounnahr va Xuroson tasavvuf manbalariga ta'sirini o'rganishga bag'ishlangan. Unda Muxtamliy Buxoriyning hayoti, ilmiy merosi, «Sharh at-Ta'arruf» asarining mohiyati, tuzilishi, manbalari va ta'siri, shuningdek, o'z davridagi va keyingi tasavvufshunoslikka qo'shgan hissasi atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi, nazariy va amaliy ahamiyati hamda keltirilgan xulosalar va tavsiyalar batafsil yoritilgan.

Asosiy mavzular

• Tadqiqotning dolzarbligi va ahamiyati: Ushbu qismda tadqiqot mavzusining dolzarbligi, zamonaviy dunyoda islomning tinchlikparvar mohiyatini ko'rsatish zarurati, sharqshunoslikda islom ilmlariga, jumladan, tasavvufga bo'lgan qiziqishning ortib borayotganligi ta'kidlangan. Shuningdek, Mustamliy Buxoriyning «Sharh at-Ta'arruf» asarining ilmiy-amaliy ahamiyati, jahon ilm-fanida ushbu asarni o'rganishning muhimligi va O'zbekistonda bu boradagi tadqiqotlar yetarlicha olib borilmagani haqida ma'lumot berilgan.
• Muxtamliy Buxoriy hayoti va ijodi: Bu qismda Muxtamliy Buxoriyning taxminiy tug'ilgan va vafot sanalari, ustozi va shogirdlari, ilmiy faoliyati va yaratgan asarlari aniqlashtirilgan. Olimning hayoti va ijodi tarixiy manbalar asosida kompleks o'rganilgan, jumladan, u ikki asar qoldirganligi, ulardan biri — Qur'onning forscha tafsiri, ikkinchisi esa «Sharh at-Ta'arruf» asari ekanligi haqida ma'lumot berilgan.
• «Sharh at-Ta'arruf» asarining ilmiy-amaliy ahamiyati: Bu qismda «Sharh at-Ta'arruf» asarining tuzilishi, manbalari, tasavvufga oid jihatlari, jumladan, tasavvuf tarixi, nazariyasi, asoslari, silsilasi hamda ushbu asarning XI-XV asrlardagi Movarounnahr va Xuroson tasavvuf manbalariga ta'siri atroflicha tahlil qilingan. Asarning o'z davri uchun muhim manba va tasavvuf ta'limotini tizimlashtirishdagi roli ochib berilgan.
• Tadqiqot natijalari va xulosalar: Dissertatsiyaning yakuniy qismida tadqiqot natijalari bo'yicha xulosalar keltirilgan. Asosan, «Sharh at-Ta'arruf»ning O'rta Osiyo tasavvufshunoslik tarixidagi o'rni, uning keyingi manbalarga ta'siri, shuningdek, muallifning o'ziga xos ilmiy yondashuvi, asarning jahon va O'rta Osiyo sharqshunosligidagi o'rni va ahamiyati ta'kidlangan. Tadqiqotning amaliy natijalari va kelajakdagi tadqiqotlar uchun tavsiyalar ham berilgan.