Erkin iqtisodiy hududlarda yaratilgan imtiyozlarning Xorijiy investitsiyalaring jalb etishdagi o’rni
Ushbu maqola erkin iqtisodiy hududlar (EIH)da yaratiladigan imtiyozlarning xorijiy investitsiyalarni jalb etishdagi o'rni va ahamiyatini tahlil qiladi. Mamlakat iqtisodiyotining rivojlanishi uchun EIHlarning yaratilishi muhim ekanligi, ulardagi imtiyozlarning xorijiy tajribalar bilan solishtirilishi orqali yanada takomillashtirish zarurligi ta'kidlanadi. Maqolada turli mamlakatlarning (Braziliya, Belarus, Rossiya) EIHlarida qo'llanilayotgan soliq, bojxona va ma'muriy imtiyozlar ko'rib chiqilib, O'zbekiston tajribasi bilan qiyoslanadi. Investitsiyalarni jalb etishda imtiyozlarning roli, muddatlari va turlari atroflicha o'rganilgan.
Asosiy mavzular
- Erkin iqtisodiy hududlar (EIH)ning O'zbekistonda tashkil etilishi va dolzarbligi: Maqolada mamlakat iqtisodiyotining jadal rivojlanishi sharoitida erkin iqtisodiy hududlar tashkil etishning dolzarb masalasi ekanligi, ularga berilayotgan imtiyozlarning xorijiy tajribalar bilan solishtirilishi orqali yanada takomillashtirish zarurligi ta'kidlanadi. EIHlarda joriy etilayotgan soliq va bojxona imtiyozlarining ishlab chiqarish, eksport va import salohiyatini oshirish orqali iqtisodiy o'sishga zamin yaratishi qayd etiladi.
- Xorijiy mamlakatlarda EIHlarda qo'llaniladigan imtiyozlar: Maqolada Lotin Amerikasidagi Manaus EIH, Braziliya, Belarus va Rossiya Federatsiyasidagi erkin iqtisodiy zonalarda qo'llanilayotgan soliq, bojxona va boshqa turdagi imtiyozlar, ularning muddatlari va shartlari atroflicha tahlil qilingan. Bu imtiyozlar investitsiyalar jalb etishda qanday samarali ekanligi ko'rsatib berilgan.
- O'zbekistonda "Navoiy" EIHda joriy etilgan imtiyozlar: O'zbekiston misolida "Navoiy" erkin industrial iqtisodiy zonasi (EIIZ)da joriy etilgan imtiyozlar, jumladan, faoliyat muddati, valyuta, bojxona va soliq rejimlari, shuningdek, investitsiyalar hajmiga qarab beriladigan soliq imtiyozlari batafsil bayon etilgan.
- Imtiyozlarni solishtirish va samaradorlikni baholash: Yuqoridagi davlatlar tajribasidan kelib chiqib, EIHlarda yaratiladigan imtiyozlar soliq, valyuta, bojxona va ma'muriy jarayonlarni yengillashtirish kabi guruhlarga ajratilgan. Imtiyozlarning muddatlari va ular bilan bog'liq shart-sharoitlar EIH faoliyatining samaradorligi bilan bog'liqligi ta'kidlanadi. Jahon tajribasi asosida imtiyozlarni davlatning iqtisodiy holati va EIH turiga qarab belgilash samarali natija berishi, bunda soliq va bojxona imtiyozlarining yetakchi rol o'ynashi qayd etilgan.