Kichik biznesni kreditlashning chet el tajribasi va undan O`zbekiston amaliyotida foydalanish imkoniyatlari
Ushbu tadqiqot ishi O'zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishning dolzarb masalalarini, ayniqsa, kichik biznesni kreditlashning nazariy va amaliy jihatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda mamlakatimizda kichik biznesni rivojlantirish bo'yicha davlat siyosati, kichik biznesni kreditlashning huquqiy-me'yoriy asoslari, xorijiy tajribalar, jumladan, AQSH, Yaponiya, Germaniya, Italiya, Buyuk Britaniya kabi rivojlangan davlatlarning tajribalari tahlil qilingan. Shuningdek, O'zbekiston banklari tomonidan kichik biznesni kreditlash amaliyoti, bu boradagi mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo'llari ham ko'rib chiqilgan. Tadqiqotda kichik biznesni kreditlash bo'yicha xorijiy tajribani O'zbekiston bank amaliyotiga tadbiq qilish imkoniyatlari ham ko'rsatib o'tilgan. Tadqiqot yakunida kichik biznesni yanada rivojlantirish bo'yicha taklif va tavsiyalar berilgan.
Asosiy mavzular
- Kichik biznesning mohiyati va uning mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishdagi o'rni: O'zbekistonda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar jarayonida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Kichik biznes iqtisodiyotning eng muhim omili, jamiyatimiz ijtimoiy va siyosiy barqarorligining kafolati hisoblanadi. Kichik biznes korxonalari kam investitsiya jalb qilgani holda ishlab chiqarishni yo'lga qo'yib, yangi ish o'rinlarini yaratib aholi bandligini oshirishga qodir.
- Kichik biznes subyektlarini kreditlashning tashkiliy va huquqiy asoslari: Mustaqillik yillarida O'zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni jadal rivojlantirish bo'yicha qulay ishbilarmonlik muhiti hamda ishonchli huquqiy kafolatlar yaratildi. Mamlakatimizda kichik biznesni kreditlashning huquqiy asoslari ham shakllandi va takomillashtirib borilmoqda. Ushbu asoslarga O'zbekiston Respublikasining qonunlari, Prezident farmonlari, vazirlik qarorlari, Markaziy bank me'yoriy hujjatlari va tijorat banklari kreditlash tartiblari kiradi.
- Kichik biznes subyektlarini kreditlashning chet el tajribasi: Rivojlangan mamlakatlarda kichik va o'rta biznesga xizmat ko'rsatuvchi infratuzilmaning rivojlangan tarmog'i mavjud. AQSH, Yaponiya, Germaniya, Italiya, Buyuk Britaniya kabi davlatlarda kichik biznesni qo'llab-quvvatlash bo'yicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshiriladi. Xususan, AQSHdakichik biznes ma'muriyati (SBA)kichik firmalar kreditlari yuzasidan kafolat berish dasturi mavjud. Yaponiyada kichik biznes sohasini moliyaviy qo'llab-quvvatlash uchun byudjetdan yirik miqdorda mablag' ajratiladi. Germaniyada davlat kapitali ishtirokidagi ixtisoslashgan kredit muassasalari faoliyat ko'rsatadi.
- O'zbekiston bank amaliyotida kichik biznesni kreditlashning chet el tajribasidan foydalanish imkoniyatlari: O'zbekistonda kichik biznesni kreditlash va mikromoliyalashda xanuzgacha muammolar mavjud. Bularga kredit riski darajasining yuqoriligi, kichik biznes subyektlarining balansida yuqori likvidli ta'minot ob'ektlarining etishmasligi, kreditlashda garovga qo'yilgan mulkni rasmiylashtirish va sug'urtalash bilan bog'liq harajatlarning kattaligi kabi qator muammolar kiradi. Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun rivojlangan davlatlar tajribasini o'rganib, mamlakatimizda kichik biznesni kreditlash amaliyotiga tadbiq qilish taklif etiladi.