The modern status of hardly melomored soil of the dzhizak steppe
Ushbu maqola O‘zbekistonning Jizzax cho‘lidagi qiyin meliorativ holatdagi tuproqlarning hozirgi holatini tahlil qiladi. Tadqiqotda sug‘orish ta’sirida o‘zgarayotgan bo‘z-o‘tloq tuproqlarning asosiy xususiyatlari aniqlanadi va sho‘rlangan tuproqlarni yuvish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Maqolada Jizzax cho‘lining sug‘oriladigan yerlarida tuproqlarning sho‘rlanishi, bu holatga sug‘orish suvlari sifatining o‘zgarishi va drenaj tarmoqlarining yetarli emasligi sabab bo‘layotgani ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalari bo‘yicha sho‘rlangan tuproqlarni yuvish uchun turli hajmdagi suv me’yorlari tavsiya etiladi.
Asosiy mavzular
- Jizzax cho‘lining tuproq-meliorativ holati: Tadqiqot Jizzax cho‘lining sug‘oriladigan yerlarida tuproqlarning ikkilamchi sho‘rlanishining kuchayishi, yer osti suvlarining ko‘tarilishi va sug‘orish suvlari minerallashuvining ortishi bilan bog‘liq muammolarni o‘rganadi. Maqolada mazkur hudud tuproqlarining asosiy xususiyatlari, jumladan, sho‘rlanish darajasi, tuz tarkibi va gidrogeologik sharoitlari tahlil qilinadi.
- Sug‘orish ta’sirida tuproq o‘zgarishlari: Maqolada ko‘p yillik sug‘orish natijasida sug‘oriladigan bo‘z-o‘tloq tuproqlarning jismoniy-kimyoviy xususiyatlari, jumladan, hajmiy og‘irligi, g‘ovakligi va sho‘rlanish darajasi o‘zgarishlari aniqlangan. Sug‘orishning tuproq sho‘rlanishi jarayoniga ta’siri atroflicha ko‘rib chiqilgan.
- Sho‘rlangan tuproqlarni yuvish bo‘yicha tavsiyalar: Tadqiqotda Jizzax cho‘li sharoitida sho‘rlangan tuproqlarni meliorativ holatini yaxshilash maqsadida turli darajada sho‘rlangan yerlar uchun (kam, o‘rtacha va kuchli sho‘rlangan) yuvish suvining hajmi (3-5 ming m³/ga, 5-7 ming m³/ga va 10-12 ming m³/ga) bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Yuvish miqdori tuproqning sho‘rlanish darajasi, tuz zaxiralari va mexanik tarkibiga qarab belgilanadi.