Наименования лиц в Русском языке: История и современность
Ushbu ishning maqsadi rus tilidagi shaxs nomlanishlarining semantik xususiyatlarini tadqiq qilish va tasniflashdan iborat. Tadqiqotda shaxs nomlanishlarining leksik-semantik va lingvistik-tipologik jihatlari, ularning shakllanish mexanizmlari, ichki tizimiy aloqalari, shuningdek, nomlanishlarning semantik rivojlanishi va klassifikatsiyasi o‘rganilgan. Ishda shaxs nomlanishlarining har xil semantik va kommunikativ vazifalari, ularning nutqdagi qo‘llanilishi, mazmuniy qatlamlari hamda ularning obrazli va tavsiflovchi xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot materiallari rus tilining leksikografik manbalari, jumladan, turli lug‘atlar asosida amalga oshirilgan. Ishda shaxs nomlanishlarining tasnifi hamda ularning semantik rivojlanishining umumiy qonuniyatlari ochib berilgan.
Asosiy mavzular
- Shaxs nomlanishlarining semantik tuzilishi: Tadqiqotda rus tilidagi shaxs nomlanishlarining semantik tuzilishi, ularning semantik guruhlari, leksik-semantik va funksional-semantik jihatlari o‘rganilgan. Shaxs nomlanishlarining mazmuniy qatlamlari, ularning klassifikatsiyasi va tasnifiga oid masalalar ko‘rib chiqilgan. Shaxs nomlanishlarining turli semantik guruhlarga ajratilishi va bu guruhlar o‘rtasidagi munosabatlar tahlil qilingan.
- Shaxs nomlanishlarining shakllanishi va rivojlanishi: Ushbu mavzu shaxs nomlanishlarining etimologiyasi, so‘z yaratilish usullari, leksik-semantik o‘zgarishlar hamda tarixiy rivojlanish jarayonlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Nomlanishlarning semantik derivatsiyasi, metafora va metonimiya kabi vositalar orqali rivojlanishi ko‘rsatilgan. Shaxs nomlanishlarining paydo bo‘lishi va ularning lug‘aviy tizimda o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilingan.
- Shaxs nomlanishlarining kommunikativ va pragmatik xususiyatlari: Mavzuda shaxs nomlanishlarining nutqiy faoliyatdagi o‘rni, ularning kommunikativ va pragmatik funksiyalari, kommunikativ jarayonda aloqa vositasi sifatida qo‘llanilishi tadqiq etiladi. Nomlanishlarning ekspressiv-baholovchi va illokutiv jihatlari, ularning tinglovchiga ta’sir etish kuchi tahlil qilingan. Shaxs nomlanishlarining nutqiy jarayondagi roli va vazifalari hamda ularning kontekstual qo‘llanilishi ko‘rib chiqilgan.