«Qoblan» dástanında frazeologizmlerdiń qollanılıwı
Ushbu tadqiqot Alisher Moyatdinov tomonidan yozilgan va
Қобыланды батыр» жыры және «Қоблан» дастанының көркемдік өзгешеліктері
Ushbu kitobda "Qoblandi botir" va "Qoblan" dostonlari qiyosiy tahlil qilinadi, ularning syujetlari, obrazlari, badiiy xususiyatlari o'rganiladi. Qahramonlarning xarakterlari, xalq og'zaki ijodiga xosliklar ko'rib chiqiladi.
Қорақалпоқ халқ достони «Қўблон»нинг генезиси, типологияси ва поэтикаси
Ushbu kitob Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi
Qorbobo keladi
Hikoya, Kuytan togʻining archazor yonbagʻrida joylashgan hovlida yashovchi bolaning Yangi yil bayrami va Qorboboga boʻlgan muhabbati haqida. Bola Qorboboning kelishini intiqlik bilan kutadi, lekin keyinchalik Qorboboning kimligi haqida savollar tugʻiladi. U Qorboboning oʻrmonda yashashi haqidagi tasavvuridan voz kechishga harakat qiladi, ammo Qorboboga boʻlgan ishonchi umrining oxirigacha saqlanib qoladi. Hikoya bolalik xotiralari, hayol va haqiqat oʻrtasidagi kurash, Yangi yil moʻjizasiga boʻlgan ishonch kabi mavzularni oʻz ichiga oladi.
“Bozug’lan” da’stani
Ushbu hujjat "Bozug'lan" dostonining tahlili bo'lib, unda dostonning g'oyaviy-tematik xususiyatlari, syujeti, obrazlar tizimi va boshqa dostonlar bilan o'xshashliklari o'rganiladi. Dostonda qo'llanilgan motivlar, qahramonlarning portretlari yaratilishidagi badiiy tasvir vositalari ham tahlil etiladi.
Sog'loin bola polvon bola
Kitob O‘zbekistonning yosh avlodiga bag‘ishlangan she’rlar, ertaklar va masallardan iborat. Unda bolalarning hayoti, orzulari, insoniy fazilatlar, vatanparvarlik, ezgulik, adolat, bilim olishga intilish va tabiatga mehr kabi mavzular yoritilgan. Kitob bolalarning yoshiga mos tilda yozilgan va ularga ibrat bo'ladigan hikoyalar orqali tarbiyaviy ahamiyatga ega.
Ochko’z qushcha
Kitobda ochko'z qushcha haqida ertak keltirilgan. Bir zamonlarda jarangdor ovozli kichkina qushcha bo'lgan ekan. Uning nomi "Bu meniki" ekan, chunki u har safar qir-adir va daryolar ustidan uchib o'tayotib "Bu meniki, bu meniki!" deya chirqillarkan. Bir kuni qushcha osmonda uchib borayotib mevasi g'arq pishib yotgan bir daraxtga ko'zi tushibdi. Daraxtning mevasi shunchalnk ko'p ekani qushcha ularni bir o'zi bir yilda ham yeb bitira olmasligi aniq. Buning ustiga daraxtning yon-atrofida birorta ham qush zoti ko'rinmaskan. Qushcha o'zining bunday topilmasidan behad xursand bo'lib, asta daraxt shoxiga kelib qo'nibdi. U shoxdan shoxga sakrab, mevalami cho'qib yeya boshlabdi va tez orada qorni to'yib qolibdi. Biroq u bu daraxtni boshqa qushlar ham topib olib, uning mazali mevalarini yeb tugatishidan juda xavotirlanibdi. Qushcha qo'rquvga chiday olmay, ovozining boricha "Bu meniki, bu meniki, bu meniki!" deya chirqillabdi. Qushcha shunchalik qattiq chirqillabdiki, uning ovozini tevarak-atrofdagi qushlamnng hammasi eshitibdi. Ular biror hodisa yuz bermadimikin, degan xayolda zum o'tmay o'sha yeiga uchib kelishibdi. Qushlar bu yerda ajoyib, mazali mevalar g'arq pishib yotganini ko'rishibdi-yu, yopirilib o'zlarini mevalaxga urishibdi. Birpasda hamma mevalami cho'qilab yeb tugatishibdi-yu, yanaqaytib uchib ketishibdi. Mittigina ochko'z qushcha shipshiydan bo'lgan daraxt atrofida chir aylanganicha "Bu meniki, bu meniki!" deb chirqillab qolaveribdi.
"Altın shaqlı kiyik"
Ushbu kitob "Bolalar uchun ertaklar" deb nomlanadi va unda hayvonlar, bolalar va ularning sarguzashtlari haqida turli xil qiziqarli va ma'rifiy ertaklar jamlangan. Kitobda ko'rsatilgan sur'atlar ertaklardagi voqealarni yanada jonlantiradi va bolalarning tasavvurini boyitadi. Ertaklar orqali bolalarga do'stlik, jasorat, zukkolik, o'zaro yordam kabi qadriyatlar singdiriladi. Shuningdek, ayyorlik, ochko'zlik kabi salbiy xarakterlar ham tanqid qilinadi. Kitob umumiy ta'lim maktablarining boshlang'ich sinflari uchun mo'ljallangan, ammo kattalar ham o'qib, zavq olishlari mumkin.
Sohil yoqalab chopayotgan olapar
Bitiruv ishi Chingiz Aytmatovning “Sohil yoqalab chopayotgan Olapar” qissasini kompleks tahlil qilishga bag'ishlangan. Unda adibning hayoti va ijodi, qissaning g'oyaviy-badiiy xususiyatlari, obrazlar olami, mifologik talqinlar va tarjimon mahorati kabi masalalar o'rganilgan.
Maqtanchoq g'oz
Hikoya maqtanchoq gʻoz haqida boʻlib, u oʻzini eng goʻzal deb bilardi va boshqa qushlarni mensimasdi. Bir kuni u yiqilib, oyoqlari jarohatlanadi va unga Tumaxon ismli shifokor qush yordam beradi. Gʻoz xatosini tushunib, boshqa qushlardan kechirim soʻraydi va oʻzgaradi, endi u mehribon va samimiy boʻladi.