Nihol
Ertak kichkina niholning katta daraxt bilan do'stlashuvi, hayot, tabiat hodisalari haqidagi suhbatlari haqida hikoya qiladi. Nihol daraxtdan hayot saboqlari va tabiat mo'jizalari haqida bilib oladi.
Ertak kichkina niholning katta daraxt bilan do'stlashuvi, hayot, tabiat hodisalari haqidagi suhbatlari haqida hikoya qiladi. Nihol daraxtdan hayot saboqlari va tabiat mo'jizalari haqida bilib oladi.
Asarda Cho‘li Iroq kuyining ta’siri ostida er-xotin munosabatlarida yuzaga kelgan tushunmovchiliklar va his-tuyg‘ular tasvirlangan. Muhabbat ismli ayolning kuyga bo‘lgan hissiy munosabati Baxtiyorning rashkini qo‘zg‘atadi, ammo oxir-oqibatda ular o‘tmish xotiralari va tuyg‘ularni birga kechirib, munosabatlarini mustahkamlaydi.
Ushbu kitob sholichilik haqida bo'lib, uning xalq xo'jaligidagi ahamiyati, tarixi, ekilish mintaqalari, hosildorligi, morfologik va biologik xususiyatlari, O'zbekistonda ekiladigan navlari, yetishtirish texnologiyalari, kasalliklari, zararkunandalari va ularga qarshi kurash choralari, hosilni yig'ishtirish usullari hamda ko'chat usulida yetishtirish kabi masalalarni o'z ichiga oladi.
Ushbu kitob oʻzbek tili va adabiyotini oʻrganishga bagʻishlangan boʻlib, unda ilova konstruksiyalari, ularning grammatik va semantik xususiyatlari, badiiy matnda qoʻllanilishi kabi masalalar koʻrib chiqiladi. Kitobda ilova konstruksiyalarning tilshunoslikdagi oʻrni, ularning yondosh hodisalardan farqi, gap boʻlaklari va gap shaklidagi ilovalarning xususiyatlari tahlil etiladi. Shuningdek, kitobda darsliklarda ilova konstruksiyalarining berilishi va ochiq dars ishlanmasi kabi amaliy masalalar ham oʻrin olgan.
Asarda Nikolay Koshevoy ismli yosh eskadron komandirining hayoti, uning urushdagi mashaqqatlari, yoshligiga qaramay ko'rsatgan jasoratlari va fojiali taqdiri hikoya qilinadi. Asar, urushning inson hayotiga ta'siri, oilaviy rishtalar, burch va shaxsiy tuyg'ular o'rtasidagi ziddiyat kabi mavzularni qamrab oladi.
Qadim zamonlarda zolim podshoh oltmish yoshdan oshganlarni o'ldirish haqida farmon chiqaradi. Berik ismli yigit otasini sandiqqa yashiradi. Podshoh xazinani olish uchun xalqni tog'ga jo'natadi, ammo yo'lda suvsizlikdan ko'pchilik qiriladi. Berik otasining maslahati bilan sigirlarni suv topishga yo'naltiradi va xalqni qutqaradi. Xazinada odamlar sirli ungurga kirib yo'qoladi. Berik otasining maslahati bilan ungurdan omon chiqadi va podshohdan oltmish yoshdan oshganlarni o'ldirish farmonini bekor qilishni so'raydi. Podshoh farmonni bekor qiladi va Berik otasi va boshqa keksalarni o'limdan qutqaradi.
Ertak chol va kampirning jo'xori ekinlarini hakka degan qushning yeb ketishi, cholning tuzoq o'rnatib hakkani ushlashi va hakkaning evaziga sehrli dasturxon taklif qilishi haqida hikoya qiladi. Chol hakkaning uyiga borib, sehrli dasturxonni oladi, lekin uyiga qaytayotganda boylikka hirs qo'yib, yana hakkani tutishni o'ylaydi. Uyga kelgach, dasturxonni ishlatmoqchi bo'ladi, ammo dasturxon ishlamaydi. Chol yomon niyat qilgani uchun sehrli dasturxonning kuchini yo'qotganini anglab yetadi.
Kitobda axloqiy va estetik qadriyatlar, milliy ong va ma'naviyat, vatanparvarlik, inson kamoloti, ta'lim-tarbiya, urf-odatlar, tarixiy meros, mustaqillik, tinchlik, hamkorlik va milliy o'zlikni anglash kabi mavzular keng yoritilgan. Shuningdek, adabiyot, san'at, axloq, odob, estetik go'zallik va insoniy fazilatlar madh etiladi.
Qadim zamonda bir podshoning yomon xotini bo'lgan. Podshoning o'lgan xotinidan qolgan qizi bo'lgan. Podsho qizini yaxshi ko'rardi, lekin ayolining so'ziga kirib, qizining aytganlariga amal qilmas edi. Bir kuni podsho bog'da vazirlari bilan o'tirganda bir qush kelib, nima deyishini so'raydi. Hech kim javob berolmadi, faqat qizi javob bera oldi. Qush: «Erkakni yaxshi qiladigan ham ayol yomon qiladigan ham ayol» degani edi. Podsho g'azablanib, qizini o'ldirmoqchi bo'ldi, lekin vazirlari uni cho'lga yuborishni maslahat berishdi. Qiz cho'lda Qulman degan odamga duch keladi, uni davolaydi va turmushga chiqadi. Keyin ularning farzandlari bo'ladi. Bir kuni ular podshoni mehmonga chaqirishadi va qiz podshoga voqeani aytib beradi. Podsho afsus chekib qizini Qulmanga nikohlab beradi va Qulman yurtga podsho bo'ladi.
Ushbu hujjat o'zbek tilshunosligida holning ifodalanishi va uning o'rta maktab, akademik litseylar o'quvchilari tomonidan o'rganilishini tadqiq qiladi. Unda holning grammatik xususiyatlari, gapdagi o'rni, turlari va ifodalanish usullari batafsil ko'rib chiqiladi. Shuningdek, umumiy ta'lim maktablari va akademik litseylarda ona tili darslarida bu mavzuni o'qitish metodikasi tahlil qilinadi hamda o'qituvchilar uchun amaliy tavsiyalar beriladi.