Burhoniddin Mahmud Buxoriyning “Muhitul Burhoniy” asarida ijara shartnomalari
Ushbu dissertatsiya Burhoniddin Mahmud Buxoriyning
Ushbu dissertatsiya Burhoniddin Mahmud Buxoriyning
Ushbu kitob O'zbekiston tarixi, madaniyati va ilmiy merosiga bag'ishlangan bo'lib, IX-XII asrlardagi O'rta Osiyo mintaqasining rivojlanish davrini o'rganadi. Unda Somoniylar, Qoraxoniylar, Saljuqiylar va Xorazmshohlar davrlaridagi ilmiy-madaniy yuksalish, yetuk allomalar faoliyati, islom dini va ilmiy tafakkurning rivojlanishi, shuningdek, turli davlatlar va madaniyatlarning o'zaro ta'siri yoritilgan.
Ushbu dissertatsiya tadqiqoti fors-tojik izohli lug'atlarida so'zlarni izohlashning o'ziga xos xususiyatlarini 'Burhoni qote' materiallari asosida o'rganadi. Tadqiqotda fors-tojik leksikografiyasi tarixi, uning vujudga kelish tamoyillari, uslublari, hindiston lug'atnavislik maktabi, 'Burhoni qote' lug'ati muallifining lug'at moddalari va so'zlarni tasnif qilish usullari tahlil qilingan. Shuningdek, lug'atning ilmiy-nazariy va amaliy ahamiyati, undagi leksik birliklarning tadqiqi, uslubiy xususiyatlari, frazeologik va etimologik jihatlari ham o'rganilgan. Dissertatsiyada ilmiy yangiliklar va tadqiqotning amaliy natijalari bayon etilgan.
Ushbu kitobda Burhoniddin Marg‘inoniyning hayoti, ilmiy merosi va uning shoh asari «Hidoya» haqida ma’lumot berilgan. Shuningdek, kitobda islom huquqining rivojlanishi va O‘rta Osiyo faqihlarining huquqiy madaniyatga qo‘shgan hissasi haqida ham so‘z yuritiladi.
Ushbu kitobda Burhoniddin Marg'inoniyning fiqh ilmi rivojiga qo'shgan hissasi, uning ma'naviy merosi, insonparvarlik g'oyalari, adolatparvarlik va bag'rikenglik kabi qadriyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, "Hidoya" asarining Markaziy Osiyo xalqlari hayotidagi o'rni, ijtimoiy-iqtisodiy, ma'naviy-madaniy ahamiyati ochib beriladi.
Ushbu kitob, O'zbekiston tarixida muhim o'rin tutgan Temuriylar davri tarixshunosligiga bag'ishlangan. Unda Temuriylar davlatining tarixiy bilimlari, Mirzo Ulug'bekning "Tarixi arba'i ulus" asari, XV-XVI asrlardagi O'rta Osiyodagi feodal ziddiyatlar va kurashlar tarixshunosligi, tarixchi Xondamirning ilmiy merosi, Muhammad Zahiriddin Boburning "Boburnoma" asari, Alisher Navoiyning tarix ilmiga oid asarlari, Amir Temur va Temuriylar davlati to'g'risidagi jahon tarixshunosligi va zamonaviy tarixchilar asarlarida yoritilishi kabi mavzular keng yoritilgan.
Ushbu dissertatsiya Xiva Xorazm Ma'mun Akademiyasi axborotnomasi, 10-son. – Xiva, 2021 y. – B. 354-356.
Ushbu kitob oʻrta asr Sharqining buyuk allomasi, mutafakkir, alloma, faylasuf, mantiqshunos, muhandis, astronom, geolog, geograf, tabib, musiqashunos va boshqa ko'plab sohalarda o'z ijodiy merosi bilan Oʻrta Osiyo va butun dunyo ilm-fani, madaniyati va falsafasiga hissa qo'shgan Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Nasr Forobiy, Imom Dorimiy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Maxmud Zamaxshariy, Burhoniddin Marginoniy, Axmad Farroniy kabi buyuk allomalarning hayoti, ilmiy merosi va ijodiy faoliyatini tahlil qiladi. Kitobda ularning ilmiy kashfiyotlari, falsafiy qarashlari, ijodiy faoliyatlari, ilmiy-ma'rifiy merosi va O'rta Osiyoning boy madaniy merosini o'rganishdagi o'rni batafsil yoritilgan.
Ushbu dissertatsiya, o'rta asrlar Movarounnahrida (XI-XIII asrlar) huquqiy tizimning shakllanishi, jumladan, qozi makazmalarining faoliyati va ularning xujjatlarini yuritish qoidalari haqida bo'lgan ilmiy tadqiqotdir. Tadqiqotda Burhonuddin Mahmud al-Buxoriyning "al-Muxit" asari asosiy manba sifatida olingan. Asarda "shurut" (shartnomalar tuzish qoidalari) va "al-maxozir va-s-sijillot" (qozi xujjatlari va ularni rasmiylashtirish) bo'limlari chuqur tahlil qilinib, o'sha davrdagi ijtimoiy-siyosiy va huquqiy hayotning muhim jihatlari ochib berilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi Burhonuddin Mahmud al-Buxoriyning ilmiy merosini, xususan, uning "al-Muxit" asarining o'rni va ahamiyatini o'rganishdan iborat.
Maqola Amir Temur va Temuriylar davrida Samarqandda olib borilgan qurilish madaniyati, bunyodkorlik ishlari, me'moriy obidalar va ularning ahamiyatiga bag'ishlangan. Unda Amir Temurning shaxsiy hissasi, obidalarning qurilishi, ta'mirlanishi, obodonlashtirish masalalari ko'rib chiqiladi.