Ushbu kitob neft va gaz sanoatida qazib olingan mahsulotlarni o'lchash usullarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda quduqlardan olinadigan neft, gaz va suv miqdorini aniqlash usullari, o'lchov asboblari va ularning ishlash prinsiplari haqida ma'lumotlar keltirilgan. Shuningdek, neft tarkibidagi suv miqdorini aniqlash usullari va ularni qo'llash sohalari ham ko'rib chiqilgan.
Ushbu referat konlardagi neft va gazni yig'ish tizimlariga bag'ishlangan. Unda neftni quduqlardan tayyorlash qurilmalarigacha bo'lgan jarayonlar, ishlatiladigan uskunalar va mavjud tizimlar (Tazyiqli Baronyan - Vezirov tizimi, Grozniy Neft instituti tizimi, Giprovostok tizimi) haqida ma'lumot beriladi. Tizimlarning afzalliklari va qo'llanilish sohalari, shuningdek, turli geografik sharoitlarga moslashtirilgan universal tizimlar ham ko'rib chiqiladi.
Ushbu kitob neft emulsiyalarini buzish usullari haqida ma'lumot beradi. Unda neft emulsiyalarining umumiy tushunchalari, fizik-kimyoviy xossalari, mustahkamligi va eskirishi, shuningdek ularni parchalashning asosiy usullari batafsil yoritilgan. Kitobda gravitatsion ajratish, sentrifugalash, filtratsiya va issiq kimyoviy qurilmalar (IKO) kabi usullar haqida ma'lumotlar keltirilgan. Shuningdek, elektrodegidratorlar va ularning ishlash prinsipi ham ko'rib chiqilgan.
Ushbu darslikda neft va gaz quduqlarini turli ishlash hollarda qoʻllaniladigan jihozlar, quvurlar, quvurlarni tayyorlashda qoʻllanadigan materiallar, pakerlar va yakorlar hamda quduq ichki jihozlari toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan. Quduqlardan suyuqlik va gazni chiqarish uchun qoʻllanadigan jihozlar, jumladan favvora usulida, gazlift usulida va chuqurlik nasoslari usulida qoʻllanadigan jihozlar toʻliq bayon etilgan. Shtangali va shtangasiz chuqurlik nasoslari, qatlam bosimini saqlab turish uskunalari, bir necha qatlamni bir quduq orqali bir vaqtning oʻzida ishlatish sharoitidagi jihozlar, neft gaz qatlamlariga taʼsir etish jarayonini bajarish uchun ishlatiladigan jihozlar, qatlamni gidravlik yorish, quduqlarga kislotali ishlov berish, quduqda taʼmir ishlarini bajarish uchun jihozlar va uskunalar, quduqlarni oʻzlashtirish va kapital taʼmirlash uchun agregatlar, neft va gazni yigʻish va ishlatish kondagi kompressor stansiyalari toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan. Darslik oliy oʻquv yurtlarida neft va gaz yoʻnalishlari boʻyicha ta’lim olayotgan talabalar, magistrlar hamda neft va gaz sohasida ishlayotgan mutaxassislar uchun moʻljallangan.
Ushbu bitiruv malakaviy ishi O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti Neft va gaz fakulteti “Texnologik mashinalar va jihozlar” kafedrasi 5320300-“Texnologik mashinalar va jihozlar” bakalavr ta'lim yo'nalishi talabasi Shernazarov Sherzodjon Pirnazar oʻgʻlining ishidir. Ishning asosiy mavzusi – Neft qazib olishda qatlamga mexanik ta'sir etishda jihozlarning samarali turlarini tanlash.
Ushbu o'quv qo'llanma neft va gaz sanoati kollejlari talabalari uchun mo'ljallangan bo'lib, neft va gazni tozalash asbob-uskunalari, ularning ish jarayoni va hisoblash usullarini o'z ichiga oladi.
Ushbu kitob neft va gaz konlarida olib boriladigan ishlarni avtomatlashtirish va ularni telemexanik tizimlar bilan nazorat qilish masalalarini o'rganadi. Unda neftni qazib olish jarayonlarining samaradorligini oshirish, atrof-muhitni muhofaza qilish, mehnat xavfsizligi va texnologik jarayonlarni optimallashtirish kabi muhim jihatlar yoritilgan.
Ushbu kitob turli sohalarda, jumladan, geologiya, neft va gaz sanoati, iqtisodiyot va ekologiyada bilim beradi. Kitob Shimoliy O'rtabuloq konini o'rganishga qaratilgan bo'lib, uning geologik tuzilishi, neft va gaz zaxiralari, ularni qazib olish texnologiyalari, atrof-muhitga ta'siri va iqtisodiy samaradorligi kabi jihatlarini tahlil qiladi. Shuningdek, kitob neft va gazni tayyorlash, uzatish va qayta ishlash jarayonlari, texnika xavfsizligi masalalari hamda sohaga oid me'yoriy hujjatlar haqida ma'lumot beradi.
Kitobda neft va gaz konlaridan qazib chiqarilgan mahsulotlarni yig'ish, tashish va tayyorlash texnologiyalari, ularning fizik-kimyoviy xossalari, korroziyadan himoya qilish usullari va xavfsizlik choralari kabi masalalar batafsil yoritilgan. Shuningdek, gaz va neftni qayta ishlash sanoatining rivojlanish tarixi va istiqbollari ham o'rin olgan.
Ushbu kitob neft va gaz sanoati, energetika muammolari hamda istiqbollariga bag'ishlangan. Unda neftning tarkibi, qayta ishlash usullari, arenalarning neftkimyo sintezidagi ahamiyati, energetika muammolari, istiqbollari va ko'mir energiyasidan foydalanish kabi masalalar ko'rib chiqilgan. Kitob talabalar va mutaxassislar uchun mo'ljallangan.