Ushbu kitob O'rta Osiyo tekislik qismidagi maxsus qo'riq maskanlariga bag'ishlangan. Unda O'zbekiston va Turkmanistondagi qo'riqxonalarning geografik joylashuvi, tabiiy sharoitlari, flora va faunasi, ularning muhofaza etilishi va o'rganilishi masalalari ko'rib chiqilgan. Kitobda har bir qo'riqxona haqida batafsil ma'lumotlar, ularning asosiy vazifalari, ilmiy tadqiqotlar va erishilgan yutuqlar keltirilgan.
Ushbu hujjat O'zbekiston Respublikasi hududidagi qo'riqxonalarga bag'ishlangan referatdir. Unda O'zbekistonning turli hududlarida joylashgan qo'riqxonalar, ularning vazifalari, foydali tomonlari, o'simlik va hayvonot dunyosi, shuningdek, muhofaza qilinadigan turlar haqida ma'lumot berilgan. Referatda Baday-to'qay, Zarafshon, Zomin, Qizilqum va Nurota qo'riqxonalari batafsil ko'rib chiqilgan.
Ushbu kitob 4-sinf o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, tabiatshunoslik fanini o‘rganishga bag‘ishlangan. Kitobda Quyosh sistemasi, Yerning tuzilishi, geografik yo‘nalishlar, tabiiy zonalar, O‘zbekistonning tabiiy boyliklari, muhofaza etiladigan hududlar va o‘lkamizning diqqatga sazovor joylari kabi mavzular yoritilgan. O‘quvchilar tabiat hodisalarini tushunish, ekologik muammolarni anglash va ularni hal etishda faol ishtirok etish uchun zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.
Rivoyatda keksa savdogarning uch o'g'li haqida hikoya qilinadi. Ikki arzanda o'g'li boylikka ega bo'lib, ko'p pul sarflab qo'rg'onlar qurishadi, ammo ularning qo'rg'onlari faqatgina tashqi ko'rinishga ega bo'lib, odamlarga manfaat keltirmaydi. Asrandi o'g'il esa kambag'al bo'lsa-da, mehnatkashligi va insonlarga yaxshilik qilishi orqali ko'plab do'stlar orttiradi va uning 'qo'rg'onlari' odamlarga manfaat keltiradi. Savdogar o'g'illarining qo'rg'onlari tashlandiq va foydasiz bo'lib chiqadi, asrandi o'g'ilning yaxshiliklari esa haqiqiy va mustahkam bo'ladi.
Asarda Cho‘li Iroq kuyining ta’siri ostida er-xotin munosabatlarida yuzaga kelgan tushunmovchiliklar va his-tuyg‘ular tasvirlangan. Muhabbat ismli ayolning kuyga bo‘lgan hissiy munosabati Baxtiyorning rashkini qo‘zg‘atadi, ammo oxir-oqibatda ular o‘tmish xotiralari va tuyg‘ularni birga kechirib, munosabatlarini mustahkamlaydi.
Asarda Izzat va Ikrom ismli ikki do'stning bolaligi, ularning o'zaro munosabatlari va hayot yo'llari tasvirlangan. Izzat mansabga erishib, o'z qishlog'ini unutib qo'yadi, Ikrom esa do'stini yo'qlab boradi va unga bolalikni eslatuvchi eski chorig'ini sovg'a qiladi, bu bilan unga qadriyatlarni unutmaslik kerakligini uqtiradi.
Ushbu kitobda Hisor qo'riqxonasining hududi, tabiiy-geografik sharoiti, oʻsimlik va hayvonot olami, biologik xilma-xillikni saqlash borasida olib borilayotgan ishlar, hamda qo'riqxonaning O'zbekiston «Qizil kitobi»ga kiritilgan noyob va yo'qolib ketish xavfi ostidagi o'simlik va hayvonlar haqidagi batafsil ma'lumotlar keltirilgan.
Kitobda Qo'yqirilgan qal'a xarobalari va ulardan topilgan arxeologik topilmalar haqida ma'lumot berilgan. Qal'aning qurilish tarixi, tuzilishi, mudofaa tizimi, arxeologik qazishmalar natijasida topilgan buyumlar, ularning turlari va ahamiyati o'rganilgan. Kitobda qal'aning madaniy va iqtisodiy hayoti, hunarmandchilik, diniy e'tiqodlar haqida ham ma'lumotlar keltirilgan.
Ushbu kitob O'zbekiston va qo'shni davlatlar tabiatini muhofaza qilishga bag'ishlangan. Unda qo'riqxonalar, milliy bog'lar, buyurtmalar va tabiat yodgorliklari haqida ma'lumotlar keltirilgan. O'rta Osiyo hududidagi ekologik muammolar va ularni hal qilish yo'llari ko'rsatilgan.
Ushbu kitob Oʻzbekistonning tabiatini muhofaza qilish, qoʻriqxonalarning roli va ahamiyatiga bagʻishlangan. Unda Oʻzbekistondagi qoʻriqlanadigan hududlar, ularning faoliyati, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, ekologik muammolar va ularni hal etish yoʻllari haqida maʼlumotlar keltirilgan. Kitob talabalarga, ekologiya va tabiatni muhofaza qilishga qiziquvchi barcha oʻquvchilarga moʻljallangan.