Lilium L. turkum turlarining bioekologik xususiyatlari

Ushbu dissertatsiya ishi Oʻzbekistonning Samarqand viloyati tuproq-iqlim sharoitida Lilium L. turkumiga mansub turlar va navlarning bioekologik xususiyatlarini oʻrganishga, ularni koʻpaytirishning samarali usullarini ishlab chiqishga va introduksion baholashga bag'ishlangan. Tadqiqot davomida Lilium L. turlari va navlarining oʻsishi, rivojlanishi, gullash biologiyasi, koʻpaytirish usullari va ularning tashqi muhit omillariga chidamliligi atroflicha oʻrganilgan. Shuningdek, manzarali va xoʻjalik-biologik xususiyatlari boʻyicha eng istiqbolli navlar aniqlanib, ularni koʻkalamzorlashtirishda qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Asosiy mavzular

• Lilium L. turkum turlarining tarqalishi va biomorfologik xususiyatlari: Dissertatsiyaning birinchi bobida dunyo miqyosida Lilium L. turkumi turlari va navlarining tarqalishi, areali, introduksiyasi va taksonomiyasi haqida ma'lumotlar keltirilgan. Ularning biomorfologik xususiyatlari, ya'ni oʻsish joyi, gullash davri, urugʻlari va boshqa biologik xususiyatlari oʻrganilgan.
• Tadqiqot sharoitlari, obyekti va uslublari: Ikkinchi bobda tadqiqot olib borilgan hududning tuproq va iqlim sharoitlari yoritilgan. Tadqiqot obyekti sifatida Samarqand shahri sharoitiga introduksiya qilingan Lilium L. turkumining 3 ta turi va 19 ta navlari olingan. Tadqiqotda qiyosiy morfologik, fenologik, agrotexnologik va statistik usullardan foydalanilgan.
• Lilium L. tur va navlarining generativ va vegetativ organlaridan koʻpaytirish usullari: Uchinchi bobda Lilium L. turkumining urugʻlari va mevalarining tuzilishi, urugʻlarining laboratoriya sharoitida unuvchanligi, shuningdek, turli usullarda (piyozbosh qobiqlari, yer ustki piyozchalari, ildizpoyalar orqali) koʻpaytirish usullari oʻrganilgan va tavsiya etilgan uslublar asosida tajribalar oʻtkazilgan.
• Lilium L. turlari va navlarining fenologiyasi va gullash biologiyasiga tashqi muhit omillarining ta'siri: Toʻrtinchi bobda Lilium L. turlari va navlarining fenologik davrlari, gullash biologiyasi va tashqi muhit omillarining (havo harorati, namlik) ularning oʻsishi va rivojlanishiga ta'siri tadqiq qilingan. Turli navlarning gullash dinamikasi va davomiyligi oʻrganilgan.
• Lilium L. turlari va navlarining manzaralilik va xoʻjalikdagi ahamiyati boʻyicha introduksion baholash: Beshinchi bobda Lilium L. turlari va navlarining manzaralilik va xoʻjalik-biologik xususiyatlari boʻyicha qiyosiy introduksion baholash oʻtkazilgan. Yuqori manzaralilik va xoʻjalik-biologik ahamiyatga ega navlar aniqlanib, ularni Samarqand viloyatida koʻkalamzorlashtirishda qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.