Lantanidlar va aktinidlar sohasidagi deformatsiyalangan juft-juft yadrolarning dinamik va statik noaksialligi
Ushbu dissertatsiya tadqiqoti lantanidlar va aktinidlar sohasidagi deformatsiyalangan juft-juft yadrolarning dinamik va statik noaksialligini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda kvadrupol va oktupol deformatsiyalangan noaksial juft-juft yadrolar uchun Gamilton operatori bilan sirt tebranishlarining Davidson potensiali uchun Shredinger tenglamasining analitik yechimi olindi. Tadqiqotda aniqlangan ushbu modelning dolzarbligi hamda tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati ko'rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari asosida bir qancha ilmiy maqolalar va xalqaro anjumanlarda ma'ruzalar qilingan.
Asosiy mavzular
- Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati: Zamonaviy yadro strukturasi nazariyasining asosiy yoʻnalishlaridan biri ham statik, ham dinamik noaksial deformatsiyalar va ularning aylanma-tebranma spektrlari tuzilishiga ta'sirini oʻrganish. Bu, ayniqsa, deformatsiyalangan og'ir yadrolarda kuzatiladigan oʻzgaruvchan juftlikdagi holatlarini tavsiflash uchun juda muhimdir. Murakkab yondashuvni yaratish va qoʻllash zamonaviy yadro fizikasi nazariyasining dolzarb muammolariga javob beradi.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Oʻzgaruvchan juftlikdagi uyg'ongan kollektiv holatlarini shakllantirishning dinamik mexanizmini ta'minlaydigan hamda K-aralashma va statik noaksiallikni hisobga oluvchi quadrupol hamda oktupol deformatsiyalanuvchi noaksial juft-juft yadrolarning noadiabatik kollektiv modeli takomillashtirilgan.
- Tadqiqotning amaliy natijalari: 150Nd, 152,154Sm, 154,156Gd, 156Dy, 162Er, 172Yb, 220Ra, 224,226,228,230,232Th, 230,236,238U va 240Pu juft-juft yadrolarning yrast- hamda birinchi-non-yrast polosalar energetik spektri hisoblangan, hamda nazariy natijalar eksperimental ma'lumotlar bilan yaxshi mos kelishi koʻrsatilgan.
- XULOSA: Dissertatsiya tadqiqoti asosida juft-juft yadrolarning dinamik va statik noaksialligi boʻyicha olib borilgan tadqiqotlar asosida quyidagi asosiy xulosalar taqdim etildi: 1. Kvadrupol va oktupol deformatsiyalanuvchi noaksial juft-juft yadrolar uchun Gamilton operatori bilan sirt tebranishlarining Davidson potensiali uchun Shredinger tenglamasining analitik yechimi olindi. Noaksial juft-juft yadrolarning oʻzguruvchan juftlikdagi kollektiv holatlarining energetik spektri va to'lqin funksiyalarining aniq ko'rinishdagi ifodalari topildi. 2. Tadqiqotda yrast va birinchi non-yrast-polosalar energetik sathlarining nazariy hamda tajriba qiymatlarini taqqoslanishi keltirilgan. 3. 150Nd, 152,154Sm, 154,156Gd, 156Dy, 162Er, 172Yb, 220Ra, 224,226,228,230,232Th, 230,236,238U va 240Pu juft-juft yadrolarning yrast-polosa energetik spektrida AI=1 “staggering”-effektining zigzagsimon koʻrinishi aniqlandi. 4. Asosiy, β- vay-polosalar ichida/orasida keltirilgan E2-oʻtishlar ehtimolliklarining barcha tarmoqlanishlari tahlil qilindi.