Maqsud Shayxzoda she’riyati tili sinonimlarining lingvopoetikasi
Ushbu dissertatsiya avtoreferati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi PF-5850-son va 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son "Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi farmonlari asosida tayyorlangan boʻlib, unda Maqsud Shayxzoda she'riyatida qoʻllangan sinonimlarning lingvopoetik xususiyatlari lingvopoetik, pragmatik va lingvokulturologik nuqtai nazardan tadqiq etilgan. Tadqiqotda sinonimlarning badiiy obraz yaratishdagi, milliy-madaniy qadriyatlarni ifodalashdagi va emotsional-ekspressivlikni ta'minlashdagi roli atroflicha oʻrganilgan. Shuningdek, ushbu tadqiqot natijalari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan tasdiqlangan hamda Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarga hissa qoʻshadi.
Asosiy mavzular
- Kirish: Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati, uning respublika fan va texnologiyalar taraqqiyotining ustuvor yoʻnalishlariga mosligi, muammoning oʻrganilganlik darajasi, tadqiqotning maqsadi, vazifalari, obyekti, predmeti, usullari, ilmiy yangiligi, amaliy ahamiyati va aprobatsiyasi hamda natijalarining joriy qilinishi haqida ma'lumot beradi.
- 1-bob. Maqsud Shayxzoda she'riyatining leksik-semantik xususiyatlari: Ushbu bobda Maqsud Shayxzoda she'riyatining lingvopoetik xususiyatini ta'minlaydigan leksik-semantik birliklar, tarixiy variantlar, dialekt leksikasi, polisemantik birliklar, istorizmlar, neologizmlar hamda sintaktik vositalarning oʻrni tahlil qilingan.
- 2-bob. Maqsud Shayxzoda she'riyatida sinonimlardan foydalanish mahorati: Bobda sinonimlarning funksional vazifalari, badiiy tasvirni yuzaga keltirishdagi ahamiyati, pragmatik talqini hamda kontekstual sinonimlarning roli oʻrganilgan.
- 3-bob. Maqsud Shayxzoda she'riyatida sinonimlarning badiiylikni ta'minlashdagi ahamiyati: Ushbu bobda sinonimlarning emotsional-ekspressivlikni ta'minlashdagi vazifasi, badiiy obraz xarakterini yoritishdagi ahamiyati hamda madaniy qadriyatlarni aks ettirishdagi imkoniyatlari tahlil qilingan.
- Xulosa: Dissertatsiyada olingan ilmiy natijalar va xulosalar umumlashtirilgan boʻlib, ularning ilmiy-amaliy ahamiyati va kelajakda oʻrganish uchun yoʻnalishlari belgilab berilgan.