G.E.Lessingning ”Donishmand Natan” dramasi va uning yozilish tarixiga doir

Gottxold Efraim Lessingning «Donishmand Natan» dramasi jahon adabiyotining umrboqiy asarlari qatoridan mustahkam o'rin olgan. Asarda ma'rifatparvarlik g'oyalari, insonparvarlik, dinlararo bag'rikenglik kabi mavzular ko'tarilgan bo'lib, turli din vakillari o'rtasidagi munosabatlar, insonning aql-idroki va mehr-oqibati kabi masalalar tahlil etiladi. Asar qahramonlari orqali Lessing o'z davrining ijtimoiy-siyosiy va ma'naviy muammolarini yoritib beradi.

Asosiy mavzular

Ma'rifatparvarlik g'oyalari: Asarda aql-idrokni ustun qo'yish, insonning bilim olishga intilishi, fan va madaniyatning rivojlanishi orqali jamiyatni taraqqiy ettirish g'oyasi ilgari suriladi.
Dinlararo bag'rikenglik: Asarda turli din vakillari o'rtasidagi munosabatlar, ularning o'zaro hurmati va hamjihatligi masalalari yoritiladi. Lessing dinlar o'rtasida murosaga erishish, adovat va nizolardan voz kechish zarurligini ta'kidlaydi.
Insonparvarlik: Asarda insonning qadr-qimmati, uning huquqlari va erkinliklari himoya qilinadi. Lessing insoniylik, mehr-oqibat, adolat va tenglik kabi g'oyalarni ulug'laydi.
Aql-idrok va e'tiqod: Asarda aql-idrok va e'tiqod o'rtasidagi munosabatlar tahlil etiladi. Lessing aql-idrokning e'tiqoddan ustunligini ta'kidlamaydi, balki ularning o'zaro muvozanatini saqlash zarurligini ko'rsatadi.