Ushbu kitob vertikal ko'kalamzorlashtirish uslublari va metodlariga bag'ishlangan bo'lib, unda O'zbekiston sharoitida qo'llaniladigan liana va ampel o'simliklarining biologik xususiyatlari, ularni yetishtirish texnologiyalari, shahar va qishloqlarni ko'kalamzorlashtirishda qo'llash usullari keng yoritilgan. Kitob talabalar, o'qituvchilar va ko'kalamzorlashtirish sohasiga qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.
Ushbu uslubiy ko'rsatma Toshkent arxitektura-qurilish instituti talabalari uchun mo'ljallangan. Unda "Shahar hududini muhandislik tayyorlash" fani doirasida "Shahar hududini vertikal rejalashtirish" kurs loyihasini bajarish bo'yicha batafsil yo'riqnomalar berilgan. Ko'rsatmada hududlarni muhandislik jihatdan tayyorlash va obodonlashtirish, vertikal rejalashtirishning nazariy asoslari, uning vazifalari, shuningdek, kurs ishini bajarishning asosiy bosqichlari va uslublari, jumladan, loyihaviy gorizontlar usulidan foydalanish yoritilgan. Shuningdek, turli inshootlar va hududlar uchun aniq hisob-kitoblar va amaliy misollar keltirilgan.
Ushbu dissertatsiya mavzusi vertikal shaxta (kon) qazilmalarining (ko'rinishlarining) devorlarini mustahkamlashning nazariy va amaliy muammolarini, jumladan, tog' jinslari massivining turğunligini baholash usullarini va ularni mustahkamlash texnikalarini matematik modellashtirishni o'z ichiga oladi. Tadqiqotda tog' bosimi, qatlamlanish burchagi va boshqa omillarni hisobga olgan holda, anker-sochma beton mustahkamlama konstruksiyalarining parametrlarini aniqlash va optimallashtirish uchun matematik model ishlab chiqilgan. Ushbu model asosida algoritm va dasturiy ta'minot yaratilgan bo'lib, ular amaliyotda foydalanish uchun tavsiya etilgan.
Ushbu dissertatsiya avtoreferati Oʻzbekistonning qadimgi, oʻrta asrlar va zamonaviy shaharsozligida vertikal inshootlarning shakllanishi, ularning shahar kompozitsiyasidagi roli va oʻziga xos xususiyatlarini oʻrganishga bagʻishlangan. Tadqiqotda Oʻrta Osiyo va jahon shaharsozligi tajribasidan olingan ma’lumotlar asosida vertikal inshootlarning tipologiyasi, konstruktiv xususiyatlari, qorishmalari va materiallari tahlil qilingan. Xususan, Xiva minoralarining qurilish uslublari va ularning meʼmoriy-konstruktiv jihatlari chuqur oʻrganilgan. Tadqiqot natijalari Oʻzbekistonning tarixiy shaharlarini saqlash va rivojlantirish, shaharsozlikning samarali yechimlarini ishlab chiqish boʻyicha tavsiyalar beradi. Shuningdek, tadqiqotda aniqlangan ilmiy va amaliy natijalar Oʻzbekiston shaharsozligi va arxitekturasi rivojiga hissa qoʻshishi taʼkidlangan.
Ushbu dissertatsiya avtoreferati O'zbekiston shaharsozligida vertikal kompozitsiyalar va ularning shakllanishi hamda rivojlanishining asosiy tamoyillari, uslublari va nazariy jihatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda qadimiy, o'rta asrlar va zamonaviy shaharsozlikdagi vertikal inshootlarning o'rni, ularning vizual va kompozitsion ahamiyati hamda O'zbekistonning tarixiy va zamonaviy shaharlaridagi vertikal kompozitsiyalarning rivojlanish bosqichlari tahlil qilingan.
Ushbu maqolada geodeziya va meteorologiya sohalarida vertikal refraktsiyani hisoblashning zamonaviy usullari ko'rib chiqiladi. Mualliflar atmosfera refraktsiyasining o'tmishdagi tadqiqotlarini, uning fizikasini va aerologik zondlash ma'lumotlaridan foydalanishni tahlil qiladi. Maqolada refraktsiya ta'sirini hisoblashning uchta asosiy usuli - statistik, instrumental va meteorologik usullar taqdim etilgan. Har bir usulning afzalliklari va kamchiliklari, shuningdek, ularning amaliy qo'llanilishi muhokama qilinadi. Zamonaviy geodezik o'lchovlarda aniqlikni oshirish uchun elektron taheometrlar va kompyuter texnologiyalarining ahamiyati ta'kidlanadi. Shuningdek, maqolada refraktsiya koeffitsiyentini aniqlash bo'yicha turli formulalar va ularning qo'llanilishi haqida ma'lumot berilgan.
Qisqacha mazmun mavjud emas.
Ushbu avtoreferat O‘zbekistonning muhandislik-geologik sharoitida bino va inshootlar asoslarini barpo etishda vertikal armoelementlar (VAЭ)ning qo‘llanilishi va ularning mexanik xususiyatlarini tadqiq etishga bag'ishlangan. Tadqiqotda VAE texnologiyalarini takomillashtirish, ularning yuk ko‘tarish qobiliyati va mustahkamligini aniqlash, shuningdek, ular ta’sirida poydevorlarning deformatsiyasini hisoblash uchun nazariy va amaliy usullar taklif etilgan. Loyihalash va qurilish jarayonlarida VAElarni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatilgan.
Ushbu maqola quruq va issiq iqlim sharoitida trigonometrik nivelirlashni vertikal refraktsiya burchaklari va koeffitsiyentlarini hisobga olmasdan baholashga bag'ishlangan. Unda trigonometrik nivelirlashning aniqligini oshirish uchun qo'llaniladigan turli usullar, jumladan, vertikal refraktsiyani hisoblashning sodda usullari, shuningdek, ishchi formulalari va ularning qo'llanilishi batafsil yoritilgan. Maqolada ikkita asosiy usulning afzalliklari va kamchiliklari, ularning amaliyotda qo'llanilishi natijasida olingan aniqlik darajasi jadval va grafiklar orqali tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada ushbu sohaga oid ilmiy adabiyotlar ham keltirilgan.
Ushbu kitob Vertikal oʻzlashtirish va uni tashkil etishning asosiy tamoyillariga bag'ishlangan. Unda turli xil lianalar, ularning biologiyasi, ekologiyasi, ko'paytirish usullari, parvarishlash va zararkunandalarga qarshi kurashish usullari batafsil yoritilgan. Kitobda vertikal oʻzlashtirish uchun turli konstruksiyalar, ya'ni devorlarga, toʻsiqlarga va boshqa tayanchlarga oʻsimliklarni joylashtirishning usullari hamda ularga mos keladigan oʻsimlik turlari haqida ma'lumot berilgan. Vertikal oʻzlashtirishning afzalliklari va uni qoʻllashning ahamiyati, shuningdek, bunday turdagi landshaft dizayni elementlarining ekologik va estetik jihatlari ham koʻrib chiqilgan. Kitobda nazariy bilimlarni mustahkamlash uchun savollar ham keltirilgan.