Ushbu dissertatsiya avtoreferati Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o'zbek tili va adabiyoti universitetida falsafa fanlari doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan. Unda X asrda yashagan buyuk mutasavvif Abu Ali ibn Usmоn Xujviriynin
Ushbu qo'llanma tasavvufning tarixiy ildizlari, atoqli allomalarning faoliyati, nazariyasi va amaliyotiga bag'ishlangan. Qolaversa, unda tasavvufdagi turli ta'limotlar, badiiy ijod bilan aloqalari hamda globallashuv jarayonida tasavvufning o'rni kabi masalalar ko'rib chiqiladi. Qo'llanmada fanni o'qitish bo'yicha uslubiy tavsiyalar ham keltirilgan. Shuningdek, kitobda 130 dan ortiq tasavvuf istilohlariga izoh berilgan.
Ushbu dissertatsiya Muhammad Solih Kashfiy Termiziyning hayoti, ijodiy merosi va adabiy maktabini tadqiq etadi. Tadqiqotda shoirning she'riy asarlarining kompozitsiyasi, mavzusi, g'oyaviy yo'nalishi va badiiy mahorati tahlil qilinadi. Kashfiyning ijodida tasavvufiy motivlarning o'rni, uning o'z davri adabiy muhitidagi o'rni va o'ziga xos uslubi, shuningdek, mumtoz adabiyot va zamonaviy tadqiqotlar asosida uning ijodiga oid ilmiy-amaliy ahamiyati ochib beriladi.
Ushbu kitob Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan nashr etilgan boʻlib, Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti oʻzbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan tayyorlangan "Tasavvuf va tasavvuf adabiyoti" fanida maʼruza matnidir. Unda tasavvufning mohiyati, tarixi, adabiy janrlari va timsollari haqida ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, Alisher Navoiyning tasavvufga oid qarashlari tahlil qilingan. Kitob magistratura mutaxassisligi talabalari uchun moʻljallangan.
Kitob Nasaf va Kesh shaharlaridan yetishib chiqqan olimlar, adiblar, shoirlar va san'atkorlarning hayoti va ijodiga bag'ishlangan. Unda ushbu hududlarning tarixiy va madaniy merosi, shuningdek, ularning islom olamidagi ahamiyati yoritilgan. Kitobda turli davrlarda yashab ijod etgan shaxslarning tarjimai hollari keltirilgan bo'lib, ularning ilmiy va madaniy faoliyatlari tahlil qilingan.
Ushbu kitob taniqli shoir Sayido Nasafiyning hayoti va ijodiga bag'ishlangan bo'lib, unda uning g'azallarining janr xususiyatlari o'rganilgan. Asarda shoirning adabiy merosi, uning g'azallarida aks etgan ijtimoiy-falsafiy qarashlari va janrning o'ziga xosligi ochib berilgan.
Ushbu kitob Alisher Navoiyning "Nasoyim ul-muhabbat min shamoyim ul-futuvvat" asarining tahliliga bag'ishlangan bo'lib, unda asarning mazmuni, unda ko'tarilgan mavzular va ularning mohiyati chuqur yoritilgan. Shuningdek, tadqiqot ishi Navoiyning o'ziga xos uslubini va uning tasavvuf olamidagi o'rnini ochib beradi.
Maqolada XII-XIII asrlarda Movarounnahr olimlari tomonidan yaratilgan musulmon huquqi (fiqh) sohasidagi 300 dan ortiq asarlar, ularning jahon diniy-yuridik tafakkuri rivojidagi o'rni, hanafiylik mazhabining rivojlanishidagi ahamiyati va Markaziy Osiyodagi islomning mintaqaviy shakllarining xususiyatlari tahlil qilinadi. Madjududdin al-Ustrushoniyning hayoti va ilmiy merosi, uning Samarqand maktabining so'nggi gullagan davri va mo'g'ullar istilosi davridagi faoliyati o'rganiladi. Uning fiqhga oid asarlari, xususan, "Kitob al-fusul", "Jomi' ahkom as-sig'or" va "al-Fatovo" kabi asarlarining mazmuni va ahamiyati ochib beriladi. Shuningdek, olimning "al-As'ila va-l-ajviba" nomli yangi topilgan asari haqida ma'lumot beriladi va uning ilmiy merosini o'rganishning dolzarbligi asoslanadi.
Ushbu dissertatsiya avtoreferati O'rta Osiyo ilm-fani va madaniyatini rivojlantirishda X-XII asrlarda Nasaf vohasi allomalarining hissasi mavzusiga bag'ishlangan. Unda IX-XII asrlarda Markaziy Osiyoda ilm-fan va madaniyatning rivojlanishi, Nasaf vohasining ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayoti, shuningdek, ushbu davrda yashagan allomalarning islom ilmlari (kalom, tafsir, fiqh, hadis) va boshqa fanlar sohasidagi faoliyati, ularning ilmiy-ma'naviy merosi hamda bu merosning tadqiqi yoritilgan. Tadqiqotda Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi, O'rta Osiyo sivilizatsiyasi va Turon/Turkiston sivilizatsiyasi kabi tarixiy tushunchalar, ayniqsa, ilk Uyg'onish davridagi ilmiy va madaniy jarayonlar ko'rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo'lib, milliy o'zlikni anglash va ajdodlarimizning boy ilmiy-ma'naviy merosi bilan tanishishga hissa qo'shadi.
Китобда Нақшбандия тариқатининг тарихи, асослари, қоидалари ва таълимоти ҳақида маълумотлар берилган. Шунингдек, тариқатнинг ёйилиши ва унинг тасаввуф илмидаги аҳамияти очиб берилган.