Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi Andijon qishloq xo'jalik instituti agronomiya fakulteti qishloq xo'jalik ekinlari genetika seleksiyasi va urug'chiligi kafedrasi talabasi Qosimov Kamoliddin Xalimjon o'g'lining bitiruv malakaviy ishi hisoblanadi. Bitiruv ishi barbadenze kenja turi va tur ichida duragaylashda yangi donorlar olish mavzusiga bag'ishlangan.
Ushbu avtoreferat paxtachilik sohasi bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi uchun tayyorlangan. Unda Gʻoʻzaning G.barbadense L. turiga mansub oilalarda chigitning tuklanish xili va rangi bilan ayrim qimmatli xoʻjalik belgilari orasidagi bogʻliqlik nisbatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot natijalari yangi gʻoʻza navlarini yaratish va paxtachilikni rivojlantirishga qaratilgan. Asosiy e'tibor genetik-seleksion tadqiqotlar, navlarning iqtisodiy samaradorligi va sifatini oshirishga qaratilgan. Tadqiqotda ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo'lgan yangi gʻoʻza duragaylari va oilalari ajratib olingan hamda ularning seleksiya ishlarida foydalanish bo'yicha tavsiyalar berilgan.
Ushbu dissertatsiya G.barbadense L. g'o'za turining duragaylarida filiallanish tipiga bog'liq holda muhim xo'jalik belgilari, ularning o'zgaruvchanligi va genetik jihatdan o'rganish natijalarini o'z ichiga oladi. Tadqiqotda filiallanish turi bilan bog'liq bo'lgan belgilarning korrelyativ aloqalari ham tahlil qilingan. Natijada, yuqori tolali navlar yaratishda yangi donorlar aniqlanib, ularning seleksiyadagi ahamiyati ko'rsatilgan.
Ushbu dissertatsiya ishi Oʻzbekistonda paxta seleksiyasi sohasida amalga oshirilgan tadqiqotlar, jumladan, ingichka tolali gʻoʻza navlarining xususiyatlarini oʻrganish va ularning seleksiyadagi ahamiyatini tahlil qilishga bagʻishlangan. Tadqiqotda G.barbadense L. turiga mansub gʻoʻza navlarining morphobiologik xususiyatlari, hosildorlik koʻrsatkichlari, tezpisharligi, tola sifati va boshqa muhim agronomik belgilari oʻrganilgan. Jumladan, dunyo boʻyicha va Oʻzbekistonda ingichka tolali paxta navlariga boʻlgan talabning ortib borayotganligi, ularni yaratish va koʻpaytirishning dolzarbligi taʼkidlangan. Tadqiqot davomida turli navlarning genetik xususiyatlari, ularning oʻzaro chatishtirilishidan olingan duragaylarning keyingi avlodlarda namoyon boʻladigan oʻzgarishlar va irsiylanish qonuniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari asosida seleksiya ishlarida foydalanish uchun istiqbolli navlar va duragaylar aniqlangan.
Ushbu avtoreferat, G.barbadense L. turiga mansub paxta navlarining genofondini o‘rganish, yangi genetik shakllarni yaratish, ularning irsiylanishi va o‘zgaruvchanligini tadqiq qilish hamda bu ishlanmalar asosida istiqbolli boshlang‘ich manbalar yaratishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqot natijalarini taqdim etadi. Tadqiqotda yangi avlod paxta navlarini yaratish uchun muhim bo‘lgan jismoniy va genetik jihatdan qimmatli manbalarni aniqlash, ulardan samarali foydalanish usullari ko‘rsatib berilgan.
Ushbu matn Qishloq xo'jaligi fanlari doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan dissertatsiya taqdimoti bo'lib, unda paxta seleksiyasi, urug'chiligi va agrotexnologiyalari instituti tomonidan "Surxon-111" nomli yangi ingichka tolali paxta navini yaratish jarayoni, uning xususiyatlari va amaliy ahamiyati batafsil yoritilgan. Tadqiqotda "Surxon-111" navining ustunliklari, xususan, tezpiyar, hosildor va tolasi yuqori sifatli ekanligi, shuningdek, uning seleksiyasi va urug'chiligini rivojlantirish bo'yicha amalga oshirilgan ilmiy izlanishlar hamda olingan patentlar haqida ma'lumot berilgan.
Ushbu kitob nemis tilidagi sifatlar haqida bo'lib, ularning grammatik xususiyatlari, turli shakllari va gapdagi o'rni batafsil tahlil qilingan. Kitobda sifatlarning kelishiklar bilan o'zgarishi (deklination), darajalari (steigerungsstufen) va predloglar bilan qo'llanilishi kabi muhim mavzular yoritilgan. Shuningdek, kitobda sifatlarning turli kontekstlardagi, jumladan, anekdotlardagi qo'llanilishi ham ko'rib chiqiladi.
Ushbu kitob jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozlari nazariyasi va amaliyotiga bag'ishlangan bo'lib, unda inqirozlarning mohiyati, sabablari, rivojlanish bosqichlari va oqibatlari batafsil tahlil qilingan. Kitobda iqtisodiy sikllar, inqirozga qarshi boshqaruv va tartibga solish, shuningdek, O'zbekiston Respublikasining inqirozga qarshi dasturi kabi masalalar ham ko'rib chiqilgan. Kitob talabalar, o'qituvchilar, tadqiqotchilar va iqtisodiyotga qiziquvchi barcha shaxslar uchun mo'ljallangan.
Ushbu avtoreferat Gulsanam Tursunova tomonidan yozilgan va u ommabop portladcementlar uchun yangi turdagi kompozitsion qo'shimchalar bilan yangi texnologiyalar ishlab chiqish mavzusiga bag'ishlangan. Tadqiqotda mahalliy xomashyo (TAMD, ohaktosh, KFSF, ABOS) asosida yangi kompozitsion qo'shimchalarni (KP) tanlash, ularning kimyoviy va mineralogik tarkibi, gidravlik va puzzolan faolligini o'rganish, hamda yangi turdagi kompozitsion portladcementlar (KPC) ishlab chiqarish texnologiyasini ishlab chiqish ko'zda tutilgan. Tadqiqotda KPC ning jismoniy-mexanik xususiyatlariga ta'sir etuvchi omillar, ularning gidratlanish jarayonlari va mikrostruktura shakllanishi o'rganilgan.
Ushbu dissertatsiya paxta xosilining irsiylanishi va xo'jalik uchun qimmatli belgilari geografik jihatdan uzoq duragaylardagi bog'liqligini o'rganadi. Unda G. barbadense L. turiga oid paxta navlari, duragaylari va ularning avlodlari tadqiq qilingan. Tadqiqot maqsadlari orasida genetik qonuniyatlarni hisobga olgan holda yangi duragaylar yaratish ham bor. Ishda laboratoriya va dala tajribalari, biometrik o'lchovlar, texnologik tahlillar kabi uslublar qo'llanilgan. Tadqiqot natijasida xo'jalik uchun qimmatli belgilarga ega bo'lgan yangi seleksion materiallar yaratilgan. Xulosa qilib aytganda, dissertatsiya paxta seleksiyasi va genetika sohasiga oid muhim ma'lumotlarni taqdim etadi.