Ushbu kitobda gen-modifikatsiyalangan (GM) mahsulotlarning inson organizmiga ta'siri va ularning tibbiy-biologik xavfsizligini baholash asoslari, shuningdek, GM mahsulotlarining inson salomatligiga ta'sirini o'rganish bo'yicha tadqiqotlar, jumladan, sitogenetik, biokimyoviy, gematologik va mikrobiologik tadqiqotlar natijalari keng yoritilgan.
Ushbu dissertatsiya gen-modifikatsiyalangan (GM) oziq-ovqat mahsulotlarining, xususan, soya unining tibbiy-biologik xavfsizligini baholashning ilmiy asoslarini tadqiq etadi. Tadqiqotda GM soya uni bilan boqilgan laboratoriya hayvonlarining genetik, embriotoksik, karsinogenik, gonadotoksik va umumiy morfologik ko'rsatkichlariga ta'siri o'rganilgan. Natijalar GM mahsulotlarining salbiy ta'sirlari mavjudligini ko'rsatib, ularning xavfsizligini baholash uchun ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish zaruratini ta'kidlaydi.
Ushbu dissertatsiya avtoreferati gen-modifikatsiyalangan (GM) soyaning laboratoriya hayvonlari yo'g'on ichak mikroflorasi va umumiy organizmga ta'sirining mikrobiologik jihatlarini tadqiq etadi. Tadqiqotda GM-soyaning ingitiven va fakultativ mikrofloraga ta'siri, disbiyozi shakllanishi, mikroorganizmlarning organlarga translokatsiyasi kabi masalalar o'rganilgan.
Ushbu tadqiqot gen-modifikatsiyalangan (GM) soya mahsulotining laboratoriya hayvonlarining jigar va oshqozon osti bezi kabi muhim organlariga ta'sirining morfologik xususiyatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda GM-soyaning salbiy ta'sirlari, ularning biologik xavfsizligini baholash metodikasi hamda ushbu ta'sirlarni aniqlash bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari GM-soya mahsulotlarining salomatlik uchun potensial xavfini ko'rsatadi va ularning organizmga ta'sirini baholashda yangi mezonlarni taqdim etadi.
Ushbu avtoreferat genetik modifikatsiyalangan (GMO) soya mahsulotining kalamushlar taloq va timus bezlarining morfologik va morfometrik ko'rsatkichlariga ta'sirini o'rganishga bag'ishlangan tadqiqot natijalarini o'z ichiga oladi. Tadqiqotda GMO mahsulotlarining immun tizimiga ta'siri, ularning salbiy oqibatlari va oldini olish choralari bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «2017-2021 yillarda O'zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo'nalishi bo'yicha Harakatlar strategiyasi» hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlar doirasida amalga oshirilgan. Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati borasida samarali davolash va oldini olish usullarini ishlab chiqishga hissa qo'shishi ta'kidlanadi.
Ushbu dissertatsiya gen-modifikatsiyalangan mahsulotlarning (GМ-soya) immunitet tizimiga ta'sirini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda GМ-soyaning immunitet hujayralariga ta'siri, sitogenetik o'zgarishlar va immunitet tanqisligi indeksi baholangan. Natijalar GМ-soyaning immunitet tizimiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkinligini ko'rsatdi. Tadqiqot natijalariga asoslanib, GМ-mahsulotlar ta'sirini baholash bo'yicha uslubiy tavsiyanomalar ishlab chiqilgan.
Ushbu kitob molekulyar biologiya faniga oid bo'lib, unda transgen o'simliklar olish, genlarni klonlash, genetik modifikatsiyalangan mikroorganizmlar yaratish kabi masalalar ko'rib chiqilgan. Kitobda, shuningdek, o'simlik hujayralari transformatsiyasi usullari va bu jarayonning molekulyar mexanizmlari ham batafsil yoritilgan.
Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi Oliy va O'rta Maxsus Ta'lim Vazirligi Toshkent Kimyo-Texnologiya Instituti tomonidan chop etilgan "Umidli kimyogarlar-2017" nomli yosh olimlar, magistrantlar va bakalavriat talabalarining ilmiy-texnikaviy anjumanining maqolalar to'plamidir. To'plamda oziq-ovqat va don mahsulotlari texnologiyasi, xususan, g'o'za selektsiyasi va gen texnologiyasi masalalari yoritilgan. Kitobda turli xil tadqiqotlar natijalari, jumladan, benzin fraksiyalari tahlili, o'simliklardan pektin moddasini olish texnologiyalari, import qilinadigan oziq-ovqat mahsulotlarining mikrobiologik xavfsizligi, paxta chigiti sifatining mahsulotlarga ta'siri, g'o'za urug'idagi yog' miqdori kabi mavzularga oid maqolalar jamlangan.
Ushbu dissertatsiya qishloq xo'jaligi va biologiya sohasida genetik muhandislik, xususan, paxta (Gossypium spp.) o'simligining PHYTOCHROME A1 geni ustida RNA interferencesi (RNAi) texnologiyasini qo'llash orqali gen-hujayra xususiyatlarini va gen-nokaut navlarining fiziologik-biokimyoviy parametrlarini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqot paxta tolasi sifatini yaxshilash, shuningdek, turli abiotik stresslarga chidamliligini oshirish bo'yicha yangi genetik yo'nalishlarni ochib beradi.
Ushbu kitob gen muhandisligining mohiyati, vazifalari va usullarini tushuntiradi. Unda mikroorganizmlar asosida biotexnologik jarayonlar yaratish, DNK, RNK va oqsillar molekulasining biosintezi, genlarni klonlash strategiyalari, transposonlar va restriktazalar kabi mavzular yoritilgan. Kitob oxirida foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati keltirilgan.