Ushbu kitob Alisher Navoiyning mumtoz adabiy merosidagi muammo janriga bag‘ishlangan tadqiqotdir. Unda Navoiyning “Xazoyin ul-ma’oniy” va “Majolis un-nafois” asarlarida keltirilgan muammolarning yechimlari Abdulla Gulshaniy tomonidan sharhlangan. Kitob Gulshaniyning adabiy faoliyati va muammo janri xususiyatlarini o‘rganishga qaratilgan.
Ushbu dissertatsiya avtoreferati O'rta Osiyo ilm-fani va madaniyatini rivojlantirishda X-XII asrlarda Nasaf vohasi allomalarining hissasi mavzusiga bag'ishlangan. Unda IX-XII asrlarda Markaziy Osiyoda ilm-fan va madaniyatning rivojlanishi, Nasaf vohasining ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayoti, shuningdek, ushbu davrda yashagan allomalarning islom ilmlari (kalom, tafsir, fiqh, hadis) va boshqa fanlar sohasidagi faoliyati, ularning ilmiy-ma'naviy merosi hamda bu merosning tadqiqi yoritilgan. Tadqiqotda Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi, O'rta Osiyo sivilizatsiyasi va Turon/Turkiston sivilizatsiyasi kabi tarixiy tushunchalar, ayniqsa, ilk Uyg'onish davridagi ilmiy va madaniy jarayonlar ko'rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo'lib, milliy o'zlikni anglash va ajdodlarimizning boy ilmiy-ma'naviy merosi bilan tanishishga hissa qo'shadi.
Ushbu bitiruv malakaviy ishi Alisher Navoiyning "Majolisun-nafois" asarining leksik xususiyatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda asar tilining boyligi, so'zlarning tarixiy-etimologik qatlamlari, hozirgi o'zbek adabiy tiliga munosabati kabi masalalar tahlil etilgan.
"Majolis un-nafois" Alisher Navoiyning o'zbek tilidagi ilk tazkirasi bo'lib, unda XV asrdagi adabiy muhit, shoirlar hayoti va ijodi, adabiy janrlar va san'atlar haqida ma'lumotlar berilgan. Asar Navoiyning adabiy-tanqidiy qarashlarini, shoirlarga bergan bahosini o'z ichiga oladi va o'zbek adabiyotining rivojlanish yo'llarini ko'rsatib beradi.
Ushbu hujjat Alisher Navoiyning hayoti va ijodini o'rganishga bag'ishlangan bitiruv malakaviy ishi hisoblanadi. Unda Navoiyning lirik merosiga, shaxsiy hayoti bilan bog'liq g'azallariga e'tibor qaratilib, ilmiy xulosalar chiqarilgan.
Ushbu tadqiqot Alisher Navoiyning «Majolisun-nafois» asarining leksik jihatlarini chuqur o'rganishga bag'ishlangan. Asarda qo'llangan turkiy, arabiy va eroniy so'zlarning miqdori, ularning etimologik va tarixiy qatlamlari tahlil qilinadi. Shuningdek, asardagi dubletlar, onomastik birliklar (antroponimlar, asar nomlari, toponimlar) hamda eskirgan, Oʻzbek tilining izohli lugʻatiga kirmagan soʻzlar atroflicha oʻrganiladi. Tadqiqot, shuningdek, Alisher Navoiyning tiliga bo'lgan munosabatini, uning tildagi oʻziga xos uslubiy vositalarining o'rnini va ahamiyatini ham yoritadi. Asar oʻrta maktab, litsey va oliy oʻquv yurtlari oʻquvchilari va talabalari uchun Oʻzbek tilining tarixiy taraqqiyotini oʻrganishda muhim manba boʻlib xizmat qiladi.
Ushbu matn O'zbekiston Respublikasi oliy o'quv yurtlari bakalavriat bosqichi talabalari uchun mo'ljallangan «Mantiq, axloqshunoslik, nafosatshunoslik» fanlaridan ma'ruzalar matni hisoblanadi. Unda mantiq ilmining predmeti, ahamiyati, ta'fakkurning asosiy shakllari, axloqshunoslikning tadqiqot doirasi, san'atning nafosatli mohiyati kabi masalalar yoritilgan.
Ushbu kitob Alisher Navoiyning adabiy merosiga bag'ishlangan bo'lib, unda Navoiyning "Majolis un-nafois" tazkirasi batafsil tahlil qilingan. Kitobda tazkiranavislik an'analari, Navoiyning hayoti va ijodi, shuningdek, uning zamondoshlari va shogirdlari haqida ma'lumotlar berilgan.
Kitobda buyuk alloma Abu Muti' Makҳul an-Nasafiyning hayoti va ilmiy merosi, uning islom olamidagi o'rni va ahamiyati haqida ma'lumot berilgan. Shuningdek, allomaning asarlari, xususan, "Kitob ar-Radd" asarining mazmuni va ahamiyati tahlil qilingan. Kitobda islomdagi turli firqalar va oqimlar haqida ma'lumotlar keltirilgan va ularga hanafiy mazhabi nuqtai nazaridan baho berilgan. Makҳul an-Nasafiyning ilmiy faoliyati va merosi islom olamidagi birlikni saqlash va aqidalarni to'g'ri tushunish uchun muhim ahamiyatga ega ekanligi ta'kidlangan.
Ushbu kitob falsafa, axloqshunoslik va estetika fanlarining asosiy tushunchalari, qoidalari va tamoyillarini qamrab olgan. Unda mantiq, axloq va go'zallik kategoriyalari ilmiy-falsafiy tahlil etiladi, talabalarga axloqiy va estetik bilimlarni shakllantirishga yordam beradi.