Ushbu oʻquv qoʻllanma kasb-hunar kollejlari talabalari uchun neft mahsulotlarining fizik va kimyoviy xossalarini, ularni olish usullarini va sifatini tahlil qilishni oʻrgatishga moʻljallangan.
Ushbu kitob Buxoro muhandislik-texnologiya institutida bajarilgan, Tursunov Baxodir Junaydullayevich tomonidan tayyorlangan falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasining avtoreferatidir. Dissertatsiya yog'-moy va neft qoldiqlari asosida yuqori sifatli yoqilg'i briket olish texnologiyasini o'rganishga bag'ishlangan. Unda asosiy e'tibor chiqindilardan samarali foydalanish, ekologik toza va iqtisodiy samarali yoqilg'i olish yo'nalishlariga qaratilgan. Tadqiqotda neft shlami, gossipol qatroni va ishlatilgan qizilmiya ildizlari kabi mahalliy xomashyolardan foydalangan holda yoqilg'i briketlar ishlab chiqish texnologiyasi taklif etilgan hamda ularning sifat ko'rsatkichlari o'rganilgan. Shuningdek, mazkur yoqilg'i turi qozonxonalar va issiqxonalar uchun muqobil energiya manbai sifatida tavsiya etiladi.
Ushbu maqola jahon iqtisodiyoti munosabatlarining hozirgi bosqichida neft bozorining rivojlanish tahliliga bag'ishlangan. Unda xalqaro neft kompleksi, uning shakllanishi, postindustrial tipga o'tish davri, tovar bozorlarining globallashuvi, moliyaviy institutlarning rivojlanishi, jahon neft savdosining qayta tashkil etilishi, bozor ishtirokchilarining o'zgarishi, energiya-ekologik tanazzul holati, eski texnologiyalarning qo'llanilishi, moliyaviy va siyosiy xatarlar, raqobat kurashi kabi masalalar ko'rib chiqiladi. Shuningdek, dunyo bo'yicha neft zaxiralari va ishlab chiqarish hajmlari bo'yicha ma'lumotlar keltirilgan.
Ushbu dissertatsiya avtoreferati G'arbiy Tyan-Shan (O'zbekiston) yura davrigacha hosil bo'lgan majmua-larining geodinamik evolyutsiyasi va mineragenik rayonlashtirilishi mavzusini o'rganadi. Unda hududning geologik tuzilishi, mineragenik zonalligi, rivojlanish bosqichlari va ularning foydali qazilmalarni lokalizatsiyalash bilan bog'liqligi batafsil yoritilgan. Tadqiqotning asosiy natijalari hududning geodinamik rayonlashtirish sxemasini ishlab chiqish, mineragenik evolyutsiyaning modelli-yoki boshqa ilmiy-amaliy natijalari va ularning amaliy ahamiyati yoritilgan.
Ushbu kitob yuqori parafinli neftning yuqori viskozitesini pasaytirish va sirt faol moddalarni (SFM) qo'llashga bag'ishlangan. Unda neftning reologik xususiyatlari, parafinli neftlar bilan bog'liq muammolar, ularni hal qilish usullari, shu jumladan sirt faol moddalarni qo'llashning nazariy va amaliy jihatlari ko'rib chiqilgan. Mingbuloq neftining xususiyatlari, uning tarkibi va ishlatilishi batafsil tahlil qilingan. Kitobda sirt faol moddalarni tanlash, ularning ta'siri mexanizmi va yuqori parafinli neftlarning oqishini yaxshilash bo'yicha tavsiyalar berilgan. Tadqiqotlar mahalliy neftni qayta ishlash mahsulotlari asosida olib borilgan.
Ushbu kitob O'zbekistonda yog'-moy sanoatini rivojlantirish, o'simlik moylari ishlab chiqarish texnologiyalari, xususan, yer yong'og'idan moy olish va uni qayta ishlash jarayonlariga bag'ishlangan. Kitobda kichik korxonalar uchun mos bo'lgan zamonaviy texnologiyalar, xom ashyo hisobi, sifat nazorati, iqtisodiy ko'rsatkichlar va mehnat muhofazasi masalalari yoritilgan.
Ushbu dissertatsiya tadqiqoti 2025 yilda Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti huzuridagi Ilmiy kengash tomonidan qabul qilingan bo'lib, unda Yuldosh Shermonovich G'aybulovning "Qovushoq va qovushoq-elastik suyuqliklarning neft chiqarish qudug'ida nostatsionar harakati" mavzusidagi ishi yoritilgan. Tadqiqotda neft qazib olish jarayonida vishkoelastik va qovushoq suyuqliklarning harakatini modellashtirish, ularning gidrodinamik bosimiga ta'sirini tahlil qilish hamda ilmiy-amaliy echimlar ishlab chiqish masalalari ko'rib chiqilgan.
Qisqacha mazmun mavjud emas.
Ushbu kitobda raps urug'idan presslangan yog' ishlab chiqarish va rafinatsiyalash texnologiyalari, korxona iqtisodiyoti, mehnat muhofazasi va atrof-muhit muhofazasi masalalari yoritilgan. Kitob talabalarga, muhandislarga va yog'-moy sanoati xodimlariga mo'ljallangan.
Ushbu avtoreferat Oʻzbekistonning mahalliy neft va gazkondensatlarini oʻrganish asosida qishki dizel yoqilgʻisi olish texnologiyasini ishlab chiqishga bagʻishlangan. Tadqiqotda turli gazkondensatlar va neft aralashmalarining fizik-kimyoviy xossalari tahlil qilinib, ulardan olinadigan dizel yoqilgʻisining quyi harorat koʻrsatkichlarini yaxshilash uchun kompozitsion qoʻndirmalarning samaradorligi oʻrganilgan. Tadqiqot natijasida yuqori sifatli, ekologik talablarga javob beradigan dizel yoqilgʻisi olish texnologiyasi ishlab chiqilgan. Tadqiqot dunyodagi avtomobilsozlikning rivojlanishi hamda dizel yoqilgʻisiga boʻlgan talabning ortib borishi sharoitida dolzarb ahamiyat kasb etadi. Chunki qishki sharoitda dizel yoqilgʻisining sifatini taʼminlash muhim vazifa hisoblanadi. Tadqiqotda mahalliy xomashyolardan foydalangan holda samarali va iqtisodiy jihatdan maqbul texnologiyalar ishlab chiqilgan. Xususan, turli qishki dizel yoqilgʻilari uchun optimallashtirilgan fraksion tarkiblar aniqlangan va yangi kompozitsion qoʻndirmalar asosida yanada yaxshilangan texnologiyalar taklif etilgan. Tadqiqot natijalari Oʻzbekiston Respublikasi neftni qayta ishlash zavodlarida qoʻllanilishga tavsiya etilgan.